Geçen hafta, II. Dünya Savaşı öncesinde Danimarka’nın, Grönland’ı, satılabilecek veya takas edilebilecek bir sömürge toprağı olarak gördüğünden; Soğuk Savaş döneminde ise jeopolitik güç alanına dönüşen Grönland’a sahip çıkma eğilimine girdiğinden bahsetmiş; nükleer silah menzillerinin artış eğiliminin baskısını yaşayan ABD’nin ilhak edemediği Grönland’da kısmî bir askerî yerleşim sağlayabildiğinden bahsetmiştik.

Soğuk Savaş yıllarında, Grönland’daki askerî üs, ABD’ye Rus nükleer saldırılarını erkenden tespit yeteneğini sağlarken Rusya’nın birincil nükleer hedefine dönüşen Grönlandlıların ABD askerî varlığından ve buna çanak tutan Danimarka’dan memnun kaldıkları pek söylenemez. Grönland’da ilk huzursuzluk, Danimarka’nın AET’ye (günümüzde AB) katılmak istemesiyle yaşandı. 1972’de, Danimarka’da yapılan referandumda, Grönland’daki seçmenlerin çoğu AET’ye “hayır” derken, Danimarkalıların çoğu “evet” dediği için Grönland da, 1973’te, bir Danimarka toprağı olarak AET’ye katılmış oldu. İklim şartları nedeniyle sanayi, tarım ve hayvancılıktan yoksun Grönland’ın güçlü Avrupa ekonomileri içinde ezileceğini bilerek AET’ye girilmiş olması, Grönland’da Danimarka’dan ayrılmanın tohumlarını attı.

Özetle, ABD üssü kurulmasına izin veren ve böylece Grönland’ı nükleer saldırı tehdidi altına sokan Danimarka’ya Grönlandlıların duyduğu öfke, AET’ye katılım nedeniyle zirve yaptı. Nitekim, Ocak 1979’da yapılan bir referandumdan sonra Danimarka, Grönlandlıların s,1’inin özerklik istediğini öğrenmiş oldu. Aynı yıl Danimarka, Grönland’a içişlerinde özerklik tanımak zorunda kaldı. Dahası, Şubat 1982’de, Özerk Grönland’da yapılan referandumda, Grönlandlıların S’ü AET’den çekilme lehine oy kullanınca, şok yaşama sırası Danimarka’ya gelmiş oldu.

1 Ocak 1985’te Grönland, AET’den resmen çekildi. Günümüzde AB pasaportu taşımakla beraber, Grönlandlılara AB Hukuku uygulanmaz ve AB’nin Grönland’dan ithal ettiği ürünler, Gümrük Birliği kurallarına veya niceliksel kısıtlamalarına da tabi değildir. Grönland için, Danimarka ve AB’den özerk olmak da yeterli değildi. Hedef, ABD askerî varlığından kurtulmak için bağımsızlığını kazanmaktı. Grönland, öncelikle uluslararası görünürlüğünü artırmanın yollarını aramaya başladı. Nitekim, 24 Eylül 1985’te, Grönland, eski bir Danimarka toprağı olan İzlanda ve Danimarka’nın diğer bir özerk yönetimi olan Faroe Adaları ile Batı İskandinav Parlamenter İşbirliği Konseyi’ni kurdu. 1997’de adı, Batı İskandinav Konseyi olarak değiştirilecek olan bu uluslararası kurumdan dışlanan Danimarka, “Grönland kuşunun........

© Aydınlık