Mekke İttifakı üyesi ülkelerin yetkilileri 26 Ekim günü İran yetkilileri ile Tahran’da beklenmedik bir toplantı gerçekleştirdiler. Toplantıya, Suudi Arabistan Savunma Bakanı Halid bin Selman, Pakistan Genelkurmay Başkanı General Asım Münir ve Türkiye Millî İstihbarat Teşkilâtı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın katıldı. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai’nin ev sahipliği yaptığı toplantıya İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de katıldı.

Bu toplantının niçin yapıldığını anlamamız için bölgedeki son gelişmelere göz atmamız yararlı olacaktır.

Bölgedeki son gelişmeleri üç başlıkta toplayabiliriz:

Birincisi: ABD’nin İran’a karşı ekonomik yaptırımları

İran’da askeri yöntemlerle sonuç alamayacağını anlayan ABD, ekonomik yaptırımların dozunu ve kapsamını artırma yoluna gitti. Banka işlemleri, hava yolu şirketleri, deniz taşımacılığı, petrol, gaz alımı vb. birçok ürün ve hizmet yaptırım kapsamına alındı. Başta Türkiye, Pakistan ve Avrupa ülkeleri olmak üzere birçok ülkeden İran’a uçuşlar durdu. 40 yıla yakındır Türkiye’de faaliyet yürüten İran merkezli Bank Mellat’ın faaliyeti BDDK tarafından donduruldu.

ABD şimdilerde ise İran’ın en önemli kara sınırı komşuları olan Türkiye, Irak ve Pakistan’dan İran ile olan sınır kapılarının kapatılmasını istemektedir. ABD bu isteğini geçen haftalarda muhataplarına doğrudan iletmiş.

Türkiye şimdilik TIR girişlerini yavaşlatmakla durumu geçiştirmek istiyor. Gürbuluk-Barzargan sınır kapısından günlük TIR girişi 750 civarındayken bu sayının 250’lere düştüğü belirtiliyor. Türkiye’nin İran ile olan yıllık dış ticaret hacmi 5,5 milyar dolar civarında. Bunun önemli bir kısmı gümrük kapılarından yapılan ticarettir.

Irak ile İran arasında 10 resmî gümrük kapısı bulunmakta ve yıllık dış ticaret hacmi 12 milyar dolar civarında. ABD yaptırımlarından kaçınmak için İran petrolünün bir kısmını gayriresmî olarak Irak’a sevk ediyor ve dünya piyasalarına Irak petrolü olarak pazarlanıyor. ABD’nin Irak Başbakanı’ndan geçen hafta tüm sınır kapılarını kapatmasını istediği yönünde bilgiler basına yansıdı. Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, ABD’nin bu isteği üzerine eski Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin ofisinde Şii Koordinasyon Çerçevesi toplantısı gerçekleştirdi. ABD’nin taleplerini koalisyon üyelerine iletti. Koordinasyon Çerçevesi liderleri, taleplerin Irak’ın ekonomik ve siyasi çıkarlarına darbe olacağını belirterek sert tepki gösterdiler. Ancak ABD isteklerinde ısrarcıydı. Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, ABD baskısını hafifletmek için 21 Ekim'de Şeyb sınır kapısını kapatma kararı aldı. Şimdilik tek kapı kapatmayla yetinildi.

Pakistan’ın İran ile dört sınır kapısı bulunmakta. 19 Ekim’de Pakistan, güvenlik gerekçesiyle İran sınırındaki Belucistan eyaletinde yer alan Taftan ve Gabd-Rimdan sınır kapılarını ticari faaliyetlere kapattı. Pakistan’ın İran’dan ithal ettiği en önemli ticari ürün LPG (tüp gaz). Sınır kapısının kapatılmasıyla Pakistan’da LPG fiyatları P arttı. Önümüzdeki günlerde LPG........

© Artı Gerçek