Astana merkezli iş danışmanlığı şirketi Xander Group'un Kurucusu ve CEO’su Iskander Akylbayev, Orta Asya'nın 2025'te öne çıkan kırılma noktalarını ve 2026'ya uzanan stratejik yönelimlerini AA Analiz için kaleme aldı.

***

2025'te Orta Asya, büyük güç rekabetine yalnızca şahit olmanın ötesine geçerek bu rekabetin şartlarını belirleyen bir aktöre dönüşmeye başladı. Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Türkmenistan kurumsal kapasitelerinde istikrarlı ilerlemeler kaydetti, ortaklıklarını çeşitlendirdi ve bölgesel bağları güçlendirme odaklı stratejiler izledi. Sonuç şu ki Orta Asya ülkeleri, dış baskılara tepki veren aktörler olmaktan çıkarak kendi önceliklerini giderek daha fazla öne çıkaran ülkeler haline geldi.

2025'te üç başlık öne çıktı ve bu başlıklar 2026'yı da şekillendirecek gibi görünüyor. Bu başlıklar, yönetimde istikrarın pekişmesi, çok ortaklı diplomasinin daha kurumsal bir zemine oturması ve iklim ile enerji kısıtlamaları altında, iddialı hedefleri kalıcı bölgesel bağlantılara dönüştürmenin zorluğu olarak ifade edilebilir. Dördüncü bir tema olarak, Türkiye ile Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) rolü de özellikle ekonomi ve ticaretle birlikte daha belirgin hale geldi.

Mart 2025'te imzalanan kapsamlı sınır anlaşması, Kırgızistan ile Tacikistan arasındaki uzun süreli gerilimi azalttı. Böylece yatırım ve lojistik planlamasına zarar verebilecek önemli bir risk de büyük ölçüde bertaraf edildi. Böyle adımlar, özellikle sınırların iç içe geçtiği coğrafyalarda yatırım ortamını doğrudan etkiliyor; belirsizlik azaldıkça hem planlama hem finansman rahatlıyor.

İstikrar yönündeki bu tablo, güçlü makroekonomik göstergelerde de kendini gösterdi. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankasının (EBRD) öngörülerine göre Orta Asya ekonomilerinin 2025'te yaklaşık yüzde 6,1 büyümesi bekleniyordu. Bu oran, Avrupa ve Orta Asya bölgesinde en yüksek büyüme hızlarından birine işaret ediyor. 2026'da ise büyümenin yüzde 5,2'ye gerilemesi bekleniyor. Tahminlere göre Kazakistan'ın yüzde 5,7 Kırgızistan'ın yüzde 9 Tacikistan'ın yüzde 7,5 ve Özbekistan'ın yüzde 6,7 büyümesi öngörülüyor. Bu görünüm, iç talep ve yatırımların güçlü seyrettiği ve ekonomilerin daha çeşitli bir yapıya yöneldiği bir döneme işaret ediyor.

2025'te diplomatik temaslar daha dengeli, daha pragmatik ve daha rekabetçi bir çizgiye girdi. Nisan ayında Avrupa Birliği, Semerkant'ta beş Orta Asya ülkesiyle ilk zirvesini düzenledi, yeni bir Stratejik Ortaklık benimsedi ve ulaştırma, kritik hammaddeler, temiz enerji ile dijital altyapıya odaklanan 12 milyar avroluk "Global Gateway" yatırım paketini açıkladı. Açıklanan paket, Avrupa'nın Orta Asya'yı kendi sanayi ve tedarik zinciri hedefleriyle daha yakından ilişkilendirme arzusunu ortaya koyuyor.

Çin, Astana'da genişletilen C5 zirve formatı çerçevesinde bölgedeki angajmanını derinleştirdi. Bu kapsamda "kalıcı iyi komşuluk" temalı çok........

© Anadolu Ajansı Analiz