Hakiki anlat, bireysel hafzay kolektif hatraya dntrrken bu mtereklii kimliksiz kalabalklarn grltsnde eritmeyi reddeden, her insan tecrbesini ebediyet fikriyle temas edebilecek derinlikte gren bir baka yaslanmak zorundadr. Bu bak diri tutulabildiinde, kelime yeniden anlamn bulacaktr. Edebiyat ise an grlts iinde insan kendisine dndren kurucu bir imkn olarak ykselecektir.

Do. Dr. Kemal amlolu/ MEB Bakan Yardmcs

2025 edebiyat manzarasna dardan bakan biri, trlerin zln ve biimlerin oaln bir zgrleme hikyesi gibi alglayabilir. Romann denemeye, denemenin hatra anlatsna, kurmacann tankla kart bu yeni sahnede, eski kalplarn dalmasyla birlikte insan bilincinin de zincirlerinden kurtulduu kanaatine varmak mmkndr. Hlbuki dikkat derinletirildiinde, bu dank zenginliin altnda, yzyllardr sren bir anlam krizinin gecikerek yzeye kan yanklar duyulur. Kta Avrupas'nn Aydnlanma a'nda akl mutlaklatran zgveni, Fransz Devrimi'nin insan tarihin merkezine yerletiren cokusu ve sanayi devriminin retim ile srat putu etrafnda kurduu yeni dnya tasarm, 20. yzyln sava cephelerinde parampara olmutur. Bu ykmn ardndan insana harabeler arasnda dolaan bir seyirci rol kalm; elinden alnan ilk miras ise ortak hafza ile gelenek arasnda kurulu ontolojik iliki dzlemi olmutur.

I. Dnya Sava sonrasnda T. S. Eliot'n The Waste Land'de tasvir ettii ruh l, yaln bir estetik krlma olarak deerlendirilemez; bu metin, Bat'nn kendi manev damarn kesiinin iirsel kayd olarak da okunmaldr. Eliot'n, Oswald Spengler'in ve daha sonra Alasdair MacIntyre'n farkl balamlarda vurguladklar zere, gelenekle irtibatn yitirmi ve erdem dilinden kopmu bir toplum, akl ve bilimi yceltirken bile kendi i dzenini sessizce ypratmakta, nihayetinde ina edildii sanlan dnyev cennetin ykntlar arasnda istikamet duygusunu yitiren bilince srklenmektedir. Bugn edebiyatta karlatmz trler aras deneysel coku, ou zaman bu zlmenin estetik grnmleri olarak belirir. Fragmanlarla, krk zaman izgileriyle ve srekli yer deitiren ben konumlaryla kurulan anlatlar, insann paralanm benliine ayna tutmakta, fakat onu yeniden toparlayacak bir varlk ufku sunamamaktadr.

Hafza tezgh

Gelenein deeri, nostaljik bir gemi gzellemesine hapsedilemez; gelenek, MacIntyre'n vurgulad gibi sadece tekrarlanan detler btn olarak kavranmayp hayatn neye gre iyi saylacan tartmamz mmkn klan anlam ufku, bir ahlk dili ve hafza tezghdr.........

© Açık Görüş