5 Ocak’tan itibaren İran’da ülke geneline yayılan protesto eylemlerine güvenlik güçlerinin silahlı müdahalesi sonucunda can kaybının 500’ü aştıığı, 2000 kişinin de tutuklandığı bilgisi veriliyor. (Foto: Ekran Görseli)

İran’da güvenlik güçlerinin göstericilere ateş açması, can kayıplarının gayrı resmi bilgilere göre 500’ü aşması ve ülkenin adeta dijital bir karanlığa gömülmesi, artık sadece bir iç düzen sorunu değil. Bu tablo, bölgesel güç dengelerini sarsabilecek bir jeopolitik kırılma anına işaret ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın kendisine “uzlaşma mesajları” göndermesinin “güçlü askeri seçenekleri” masadan kaldırmadığını söyledi. İsrail’in uzun süredir İran liderliğini doğrudan hedef alan güvenlik doktrini birlikte okunduğunda, Tahran’a yönelik sınırlı, örtülü ya da nokta atışı bir askerî-siyasi müdahalenin gündeme gelmesi artık uzak bir senaryo sayılmıyor. Batı basınında –özellikle Financial Times, Wall Street Journal ve The Economist’te– son günlerde yayımlanan analizler, İran’daki iç meşruiyet kaybının, dış baskı ve müdahale söylemi için psikolojik eşiği aşağı çektiğine dikkat çekiyor.

Ancak resmi sadece Trump ve İsrail üzerinden okumak eksik olur. Dış baskı elbette var: nükleer dosya, İsrail’in güvenlik kaygıları, ABD’nin sertleşen dili. Fakat sokaklara taşan öfkenin kaynağı Washington’da ya da Tel Aviv’de değil; 1979’dan bu yana biriken derin bir iç tıkanmada yatıyor.

Kırk beş yılı aşkın süredir İran, ideolojik vesayet altında, siyasal çoğulculuğu sınırlı, güvenlik refleksi giderek sertleşen bir sistemle yönetiliyor. Bugün patlayan kriz, bir anlık öfke değil; uzun yılların baskısının, temsil edilememe duygusunun ve kuşaklar arası kopuşun birikmiş sonucudur.

Uluslararası Af Örgütü, Human Rights Watch ve Reuters’in sahadan aktardığı son veriler tabloyu netleştiriyor:

• Protestolar ülkenin 31 eyaletinin tamamına yayılmış durumda.

• Gösterilerin görüldüğü yerleşim sayısı 200’ü aşmış, bazı kaynaklara göre 500’e yaklaşmış durumda.

• Ölü sayısının 500’ün üzerine çıktığı, yaralı ve kayıp sayısının ise yüzlerle ifade edildiği bildiriliyor.

• Gözaltına alınanların sayısı 2.000’i geçmiş durumda; gerçek rakamın çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.

• İnternet trafiği bazı........

© yetkinreport.com