Geçtiğimiz haftalarda küresel sağlık sigortası devlerine karşı açılan toplu davaların detayları basına sızdı. Şirketlerin kullandığı yapay zekâ algoritmalarının, hastaların hayati tedavi taleplerini dosya başına ortalama 1.2 saniye ayırarak otomatik olarak reddettiği ortaya çıktı. Bir insanın yaşayıp yaşamayacağına 1.2 saniyede karar verildi. Gerekçe? "Sistem uygun görmedi."

Aynı günlerde İngiltere ve ABD'den peş peşe haberler geldi: Yüz tanıma algoritmalarının siyahi ve Asyalı yüzlerdeki hata payı nedeniyle, sırf "kamera benzetti" diye sabahın köründe evinden alınan, haksız yere tutuklanan masum insanlar... Veya kendi ülkemize dönelim; daha geçtiğimiz günlerde popüler bir yapay zekâ modelinin ürettiği içerikler yüzünden savcılıklarımızın başlattığı hukuki soruşturmalar ve haftalarca tartışılan o meşhur soru: "Suç işlendiğinde muhatap kim olacak?"

Bir şirkete CV’nizi gönderdiniz, yılların birikimi tek bir mülakat bile göremeden çöpe gitti. Sebep? "Otomatik ön eleme."

Peki ama bütün bu kararları kim veriyor?

Son yıllarda yapay zekâ sistemleri, karar alma mekanizmalarında sadece masadaki "danışman" olmaktan çıktı; bizzat mührü basan "karar verici" konumuna yerleşti. 2026 dünyasında artık kredi skorlarını hesaplıyor, iş başvurularını filtreliyor, hastanede size hangi tedavinin uygulanacağını (veya uygulanmayacağını) seçiyor ve sokaktaki kameralardan "suçlu" avlıyor.

Bizler, ekranın arkasında o kodları yazanlar çok iyi biliriz ki; teknik olarak yapay zekâ hiçbir zaman "karar" vermez. O sadece bir kayıp fonksiyonunu minimize eder,........

© Yeniçağ