Âlim ve hayırsever bir hükümdar Sultan İkinci Bâyezid Han

Geçen hafta Yavuz Sultan Selim’e rahmet başlığıyla kaleme aldığım yazıda, merhum Ahmed Ersin Yücel’in Namık Kemal’in bu hükümdarımızı konu alan kitabına çok önemli ilâvelerde bulunduğunu belirtmiş, onlardan bazılarını bilâhere sizlere ulaştıracağımı söylemiştim.

İşte o mühim ilâvelerden birinde Sultan İkinci Bâyezid’in takdire ve tebrike şâyân bazı özellikleri, birtakım meziyetleri ve az bilinen daha başka hizmetleri şöyle sıralanıyor:

“İkinci Bâyezid için; N. Kemal'in yukarıdan beri anlattığı kanaatini Selim'i büyütmek için babasını küçültmek yolunu ihtiyar diye tavsif edebilirsek de, Osmanlı menbâlarının birkaç istisna ile hemen hepsinde bu kanaatin hâkim olduğu söylenebilir. Fakat bugün tarihçiler bu telâkkiyi kabul etmemektedirler. Sultan Bâyezid Osmanoğullarının en âlimlerinden biridir. Ulûm-i diniyeye, hesap ve hendese ile astronomiye pek meraklıydı. Arapçayı, Farsçayı gayet iyi bilirdi. Türkçenin Çağatay lehçesine bihakkın vâkıf idi. Şairdi. Bir divânı vardır. Şiirdeki mahlâsı ‘Adnî’ idi. Mûsıkîşinastı. Besteleri vardır. Hattattı. Hattatları himâye ederdi. Meşhur Şeyh Hamdullah onun devrinde yetişmiştir. Âlimler için husûsi bir bütçesi olup, onları eser vermeye teşvik ederdi. Sonradan Venedik Doçu (cumhurreisi) olan Andre Agriti’nin hükümetine yazdığı raporlardan birinde, Makina sanâyiini ziyade sever, astronomi ve ilâhiyatta çok derin mâlûmat sahibi olup, daima bu ilimlere ait eserleri mütâlaa ile meşguldür.’ demektedir.

Bâyezid-i Sâni, devleti, o devrin müsbet ilimleri ile ve teknik inkişafı ile teçhiz etmiş bir zattır. Osmanlı mütehassıs ordusu ve meslek askeri olan Yeniçeri ocaklarını tensik etmiş; devrinde topçuluk, bilhassa sahra topçuluğu hiçbir devlette olmayan tarzda inkişaf etmiştir. Yavuz devrindeki Türk zaferlerini geniş çapta bu inkişafa borçluyuz. Zamanındı tımarlı askerler de geliştirilerek, istenilen yerde en kısa zamanda toplanma güçleri inkişaf ettirilmişti. Kendisi aynı zamanda........

© Yeni Şafak