Prof. Dr. Haydar Baş'ın gazetemizde 16-17.07.2012 tarihli yayımlanan yazısıdır

Bir kaç yıldır rejim değişikliği ve başkanlık rejimini tartışan Türkiye, Yeni Anayasa ile yeni bir sistemi konuşmaya başlamıştır. Yarı başkanlık sistemi…

"Yarı başkanlık" ifadesi ilk kez 1978 yılında siyaset bilimci Duverger tarafından Fransa'daki sistemi tanımlamak için ortaya atılmıştır.

Yarı başkanlık sistemi bugün esas itibariyle Fransa ve Finlandiya'da uygulanmaktadır.

Bu sistemde, parlamenter düzenden farklı olarak cumhurbaşkanı, devlet işlerinin idaresinde başbakandan da aktif bir rol oynamaktadır.

Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir ve bakanlar kurulunu da Cumhurbaşkanı atar.

Yarı başkanlık sisteminde de parlamento söz konusudur. Parlamenter düzende başbakana karşı sorumlu olan bakanlar, burada parlamentoya karşı sorumludur.

Başkanlık sisteminde bakanları başkan görevden alırken, yarı başkanlık sisteminde 'parlamento' bakanları veya başbakanı görevden uzaklaştırabilir.

En önemli örnek olarak gösterebileceğimiz Fransa'da uygulanan sistemde dikkati çeken nokta cumhurbaşkanının geniş yetkileridir.

Öyle ki, Fransa Anayasasının 16. maddesine göre Cumhurbaşkanı, "Cumhuriyet kurumları, milli bağımsızlık ve ülkenin bütünlüğü ya da milletlerarası anlaşmaların yerine getirilmesi vahim ve yakın bir zamanda tehlikeye düştüğü ve Anayasaya dayanan kamu otoritelerinin düzenli bir biçimde çalışması kesintiye uğradığında Cumhurbaşkanı; Başbakan, Meclis başkanları ve Anayasa Konseyi ile resmen görüştükten sonra durumun gerektirdiği bütün önlemleri alır."

Bu maddede çerçevesi çizilen sebeplere dayanarak cumhurbaşkanı özel yetkisi ile tek başına kanun çıkarabilmektedir.

Madde günümüz devlet yapılanmaları içinde adeta "demokratik bir padişahlık "getirmektedir diyebiliriz.

Cumhurbaşkanı ulusal savunma ve dış politika konularında tek yetkilidir.

Tek imza yetkisi ile başbakanı atar ve gerekirse istifaya da zorlayabilir.

Geniş yetkilerle donatılmış Cumhurbaşkanı; başbakan ve meclis başkanlarına danışarak millet meclisini fesih yetkisine de sahiptir.

........

© Yeni Mesaj