Dörtyol'un kurtuluşu, örnek bir kahramanlık destanıdır
Dörtyol'da bir çok tarihi yerleşmeler ve kalıntılar bulunmaktadır. M.Ö. 5 bin ile 50 yılları arasında aktif bir yerleşme yeri olan Kinethöyük bunlardan en eski olanıdır. Dörtyol'un kuruluş yılları ise 11. yüzyılın sonlarına dayanmaktadır. 1338 yılında Memlüklerin Çukurova'yı fethinden sonra Üç Oklu Türkmen Boyları içinde bulunan Özerler'in Özerli ve Ocaklı mahallelerine yerleştikleri tespit edilmiştir.
19 Mayıs 1919 tarihi, Türk İstiklâl Harbi'nin hukuken, siyâseten ve bir anlamda da fiilen başladığı tarihtir. Milletin kendi istiklâlini kurtarmak yönünde kendi azim ve kararını ortaya koyduğu bir tarihtir. Bu tarihten sonra Anadolu'da Kuvâ-yı Milliye derlenip toparlanacak ve Hâkimiyet-i Milliye'nin idâmesi için mücâdeleye başlanacaktır. Mücâdele neticesi Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkmadan önce tasarladığı vechile, yıkılan bir imparatorluktan yepyeni ve millî bir Türk devleti hayat bulacaktır. Bu sebeple 19 Mayıs tarihi, Türk tarihinde çok önemli bir yere sahiptir.
Dörtyol Milli Mücadele'de Atatürk'e çok büyük destek veren yerlerden biridir. Atatürk Milli Mücadele'ye başlama kararını adana bölgesinde almıştır. Milli Mücadele'nin ilk kurşunu da Adana'ya bağlı Dörtyol ilçesinde atılmıştır. Dedelerimizden İsmail Ağa, Milli Mücadele'de Atatürk' e destek veren çetelerin başında yer almış. Aynı zamanda Kara Hasan Paşa ve Emin Hoca gibi önder isimler Atatürk'le beraber bu mücadelenin içerisindedirler.
Dörtyol'da Fransız askerlerinin iki kadının başörtüsünü çıkarttırması bu mücadeleyi alevlendirmiştir. Dedemiz İsmail Ağa "Irzımızı, namusumuzu ayaklar altına aldılar. Artık dağlar bizi kabul edecek oldu. Silahını alan dağa çıksın" demiş. Yani bu sebeple hem dini hem de milli bir mücadele başlamıştır. Atatürk olmasaydı din ve namus da elden gidecekti. Bunun bilincinde olan dindar aileler Ataürk'e destek vermişler. Çardaklı Hoca, Hacı İlyaz Hoca,........
