9. yüzyılda Fergana'da gözlerini dünyaya açtığı düşünülen Ferganî (800-870) ilk eğitimini Fergana'da almıştır. Astronomi bilimine küçük yaşlarda ilgi göstermeye başlayan Ferganî, çok erken yaşlarda tanışmış olduğu bu bilim alanında kendini çok iyi yetiştirerek astronomide aranan bir zât hâline geldi. Ayrıca yalnızca astronomi ile de yetinmeyip matematik, coğrafya ve usturlap üzerinde de çalışmalar yaptı. Abbâsî hâlifeleri Me'mun, Mu'tasım, Vasık ve Mütevekkil dönemlerinde astronomi ve mühendis olarak ön plana çıkmıştır.

Öyle ki, Eski Kahire olarak bilinen Fustat'ta Nil Nehri’nin su seviyesini ölçmek adına inşa edilen Mikyas'ül-Cedid'in sorumluluğu da Ferganî'nin uhdesine verilmiştir. Bir rivayete göre ilim heyetine nezaret etmesi için gönderilmiştir.

Yaptığı çalışmalarla bilimde İslâm dünyasının yüz akı olduğu kadar Avrupa bilim dünyasına da örnek teşkil eden isim olmuştur. Yine özellikle astronomi alanındaki bilim insanlarına ışık olan Ferganî, Orta Çağ İslâm astronomisinin Avrupa bilim dünyasına etkisini simgeleyen önemli isimlerden biri olarak bilinmektedir.

Bu bağlamda Ferganî’nin kaleme aldığı ve bu sayede Batı tarafından “Alfraganus” adıyla tanınmasına vesile olan en ünlü eseri Cevâmi'u İlmi-n Nücûm; 12. yüzyıldan itibaren Avrupa'daki astronomi eğitiminin temel........

© Türkiye