We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Dijital istihbaratın yükselişi ve mahremiyet çağının sonu

8 3 1
05.09.2021

Doç. Dr. Ali Murat Kırık

Devletler, vatandaşlarını kontrol edebilmek adına sosyal medyayı kullanırken, pazarlamacılar ise ürün ve hizmetlerini sunabilmek için sosyal medya istihbaratından faydalanmakta, kişisel verileri toplamaktadır. Böylece fertler algoritmaların geliştirilmesi adına işlev görev bir nesne hâlini almaktadır.

“Arap Baharı” gibi hadiseler, sosyal medyanın istihbarat teşkilatları için stratejik düzeyde önemini ve geleneksel istihbarat metodolojilerinin etkisizliğini ortaya koymuştur.

İstihbarat günümüzde siber âleme kaydı.

İngilizce ve Fransızcada "intelligence" kelimesiyle belirtilen ve manası “akıl, zekâ” olan istihbaratın Türkçedeki karşılığı ise haber edinme, bilgi almadır. Diğer bir ifadeyle istihbarat “devlet tarafından belirlenen ihtiyaçlara karşılık olarak çeşitli kaynaklardan derlenen haber, bilgi ve dokümanların işlenmesi sonucu elde edilen ürün” anlamına gelmektedir. İstihbarat bir ülkenin milletine, mülküne veya çıkarlarına yönelik tehditler içeren ülke içinden ya da dışından toplanan bilgilerdir. İstihbarat, potansiyel tehditler ve fırsatlar konusunda uyarıda bulunan, önerilen politika seçeneklerinin muhtemel sonuçlarını değerlendiren, yabancı yetkililer hakkında bilgi sunan, güvenlik tehditleri hakkında bilgilendiren, başka yerde bulunmayan iç görüler sağlayabilmektedir.

İSTİHBARATIN KÖKLÜ MAZİSİ

İstihbaratın tarihçesi irdelendiğinde çok köklü bir geçmişinin var olduğu görülmektedir. İstihbaratın doğuşunda askerî maksatlar ön plana çıkar. Kaynaklar detaylı bir şekilde incelendiğinde en eski istihbarat servisinin İtalya tarafından kurulduğu göze çarpmaktadır. İtalya ile birlikte İngiltere de bu alanda öncü ülkeler arasında yer almaktadır. Zira İngiliz istihbarat servislerinin kökeni 650 yıl geriye dayanmaktadır.

Türkiye Cumhuriyetinde ise Millî Emniyet Hizmeti (MAH) istihbarî amaçlarla kurulmuştur. 1965 yılında Millî Emniyet Hizmeti yerine Başbakanlık bünyesine bağlı olarak Millî İstihbarat Teşkilâtı (MİT) kurulmuş ve her türlü güvenlik tehdidine karşı önlem almak ve ilgilileri ikaz etmek amacıyla faaliyet göstermeye başlamıştır.

GÜNÜMÜZDE İSTİHBARAT

İstihbaratın günümüzde siber âleme kaydığını söylemek yanlış olmayacaktır. Zira ülkeler, devletler millî sınırlarını korumak ve kendilerini geliştirmek adına sanal ortamı da aktif bir şekilde kullanmakta ve izleme faaliyetlerini gerçekleştirmektedir.

“Siber istihbarat” kavramına değinecek olursak; “dijital güvenlik tehditlerinin izlenmesi, analiz edilmesi ve karşı konulması” şeklinde tanımlanabilmektedir. Bu tür istihbarat, modern bilgi teknolojisi ile fiziki casusluk ve savunmanın âdeta bir karışımıdır. Siber istihbarat topluluğu, internet üzerinden hassas bilgileri çalmayı amaçlayan virüsler, bilgisayar korsanları ve teröristler gibi dijital tehditlere karşı güvenlik sağlamayı amaçlamaktadır.

İNTERNETİN DOĞUŞUNDA

İSTİHBARATIN ROLÜ

Nitekim internet teknolojisinin temeli askerî istihbarata dayalıdır. ARPANET, tam anlamıyla İleri Araştırma Projeleri Ajans Ağı, internetin öncüsü olan deneysel bilgisayar ağıdır. İlk amacı, Pentagon tarafından finanse edilen araştırma kurumlarındaki bilgisayarları telefon hatları üzerinden birbirine bağlamaktı. Soğuk Savaş'ın zirvesinde, askerî komutanlar, merkezi bir çekirdeği olmayan, düşmanlar tarafından saldırıya uğrayabilecek ve yok edilebilecek hiçbir karargâhı veya üssü olmayan bir bilgisayar iletişim sistemi arıyorlardı. İşte bu problem ARPANET aracılığıyla çözülmüştür. ARPANET, savunma ve istihbarat toplulukları içinde ana akım hâline gelmiş ve internetin temellerinin atılmasına katkıda bulunmuştur.

İnternetin gelişim göstermesi ile birlikte siber istihbarata atfedilen değer her geçen gün artmaktadır. Sanal ortamdaki siber tehditler aynı anda ulusal ve iç güvenlik tehdidi ve bir karşı istihbarat sorunudur. Devlet ve devlet dışı aktörler, ekonomik ve askerî avantaj elde etmek, istikrarsızlığı körüklemek, siber uzaydaki içerik üzerindeki kontrolü artırmak ve diğer stratejik hedeflere ulaşmak için dijital teknolojileri kullanmaktadır.

NSA İLK SIRADA

Dijital dünyada istihbarat toplayan kurumların başında Amerikan “Ulusal Güvenlik Dairesi”........

© Türkiye


Get it on Google Play