Dünyanın en zengin biyolojik çeşitliliğine ve 14 bin yıllık bir tarihî birikime sahip olan Türk mutfağı, sadece yemek çeşitleriyle değil; coğrafyası, kültürü ve köklü gelenekleriyle keşfedilmeyi bekleyen devasa bir hazine sunuyor.

Türkiye, pek çok tahıl ürünü için bir gen merkezi. Ayrıca kiraz, kayısı, badem, zeytin ve incir gibi tanıdık meyvelerin de dünyaya Anadolu topraklarından yayıldığına dair kuvvetli iddialar var.

Bu coğrafya, binlerce yıldır sayısız medeniyete ev sahipliği yaptı. Tarihî verilere göre, göçebe dönemden başlayarak yerleşik Asya Türk devletlerinde Türk mutfağının ana hatları görülüyor. O günden bugüne uzanan alışkanlıklar, günümüzde de Türk yemek kültürünün temelini oluşturuyor.

Bugün kebap çeşitleri olarak bildiğimiz, şişe geçirilerek ya da ızgarada ateşte pişirilen etler ile yoğurt ve peynir gibi süt ürünleri; kırsal alanda, tabiatla iç içe yaşayan Türkler için temel gıdalar arasında yer aldı.

Türkler bu geleneklerini 11. yüzyılın başlarında Anadolu coğrafyasına taşıdı. Geldikleri Anadolu; farklı meyve ve sebzeler, ayrıca üç denizde yaşayan yüzlerce balık türüyle Türk kavimlerini karşıladı.

Asya, Avrupa ve Afrika’nın özelliklerini birleştiren doğal yapısıyla Türkiye, biyolojik çeşitlilik açısından birçok ülkeyi geride bırakıyor. İklim ve ekocoğrafya alanları öylesine çeşitlilik gösteriyor ki, birkaç saatlik bir araba yolculuğunda bile kendinizi farklı manzaralar, topoğrafyalar, bitki örtüleri, nem oranları ve sıcaklıkların hâkim olduğu yeni bir ekokuşakta bulabiliyorsunuz. Mutfaktaki çeşitlilik de peyzajdaki bu bölgesel farklılaşmayı yansıtıyor.

HER BÖLGE AYRI LEZZET

Doğu Anadolu Bölgesi, hayvancılık konusunda öne çıkar. Tereyağı, yoğurt, bal ve et ürünlerinin yanı sıra tarımda özellikle tahıl grupları önem taşır. Anadolu’nun tam ortası olarak görülen İç Anadolu ise Selçuklu Devleti’nin yoğun izlerini taşıyan bir bakliyat ambarıdır.

Ege Bölgesi; başta zeytin ve incir olmak üzere her türlü meyve ve sebze ile deniz ürünleri açısından zengindir. Kafkas Dağlarıyla korunan Karadeniz Bölgesi’nde ise başta hamsi olmak üzere deniz ürünleri, aromatik otlar ve mısır öne çıkar. Güneydoğu Anadolu ise Orta Doğu’nun etkisiyle kebap ve tatlı çeşitleri sunar. Burada yemekler, sıcakta bozulmayı önlemek ya da yerlilerin deyimiyle “dışarıdaki ve içerideki ısıyı eşitlemek” amacıyla daha........

© Türkiye