Küresel ticaretin geleneksel rotaları, bugün tarihin en keskin kırılma noktalarından birini yaşıyor. Yıllarca dünya ticaretinin ana damarı olan Kuzey Koridoru, Rusya-Ukrayna savaşı ve beraberinde gelen yaptırımlarla güvenilirliğini yitirirken; Orta Doğu’daki çatışmalar Süveyş Kanalı ve deniz yollarını stratejik birer risk alanına dönüştürdü. Bu kaotik ortamda, küresel ticaretin ekseni sessiz ama derinden bir değişimle Orta Asya’ya kayıyor.

2022 yılına kadar Çin ile Avrupa arasındaki kara yolu ticaretinde payı %1’in altında olan Hazar Geçişli Uluslararası Taşıma Güzergahı (Orta Koridor), bugün küresel değer zincirleri için vazgeçilmez bir "üçüncü vektör" olarak yükseliyor. Bu yükselişin lokomotifi ise sadece kültürel bir bağ olmaktan çıkıp, "Türk Dünyası 2040 Vizyonu" ile küresel bir güç odağına dönüşen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) oluyor.

Hız mı, Maliyet mi? Orta Koridor’un Gerçekçi Anatomisi

Hazar Geçişli Uluslararası Taşıma Güzergahı (TITR), lojistik dünyasında "zaman" kavramını yeniden tanımlıyor. Ancak bu rotanın sunduğu avantajlar kadar aşması gereken yapısal engeller de bulunmaktadır.

Lojistik Verimlilik ve Rekabet Tablosu:

Kuzey Koridoru (Rusya): 19 gün.

Orta Koridor: 14 - 18 gün.

Maliyet: Konteyner başına 3.500 - 4.500 dolar (Kuzey rotasının 2.800 - 3.200 dolarlık maliyetine kıyasla daha yüksek).

Orta Koridor, multimodal yapısı (demiryolu-deniz-demiryolu aktarmaları) nedeniyle daha maliyetli olsa da "jeopolitik güvenlik" ve yaptırımlardan ari yapısı sayesinde bu farkı tolere edilebilir kılıyor. (Ancak rasyonel bir analiz olarak, EBRD verilerine göre Orta Asya segmentindeki altyapının modernizasyonu için gereken 18,5 milyar avroluk yatırım ihtiyacını ve en büyük lojistik darboğaz olan Hazar Denizi’ndeki feribot/liman kapasitesi eksikliğini de not etmek gerekir.) Özellikle Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası Kuzey Koridoru’nun yaptırımlar ve riskler nedeniyle cazibesini yitirmesi, Orta Koridor’un küresel değer........

© Türkgün