Yaş (İaşi) Romanya'nın en büyük ikinci kenti olmakla birlikte Yaş ilinin merkezidir. Romanya’nın sosyal, kültürel, akademik ve sanatsal yaşamının önde gelen merkezlerinden biri olan Yaş’ta her yıl Mayıs ayında uluslararası şiir festivali düzenlenir. Bu kez 12’ncisiydi; ben de davetiydim. Bir dönem Osmanlı idaresinde de olan şehir, 1564'ten 1859'a kadar Boğdan Prensliği'nin, 1859'dan 1862'ye kadar Romanya Prensliği'nin ve 1916'dan 1918'e kadar Romanya Krallığı'nın başkentiydi. Osmanlı Devleti tarafından doğrudan ilhak edilerek bir sancak haline getirilen Yaş kenti, 16. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı'ya vergi ödeyen ve içişlerinde serbest olan Boğdan Prensliği'nin başkenti olarak yaklaşık 300 yıl (1564-1859) Osmanlı himayesinde ve nüfuzu altında kalmıştır. Sanırım bu üç yüzyıl süresince bu kentte edebiyat, sanat, bilim ve mimari adına yapılanlar Osmanlının kuruluşundan sonuna kadarki yaşamında bugünün Türkiye coğrafyasında yapılanların çok fazlasıdır. Rönesans’tan Modern sanata Avrupa’nın en gelişmiş kentlerinde karşınıza çıkabilecek her dönem mimari ve sanat eserini bu kente bulabilirsiniz.   

Romanya’nın en eski üniversitesine ve ilk mühendislik okuluna ev sahipliği yapan Yaş, ülkenin en önemli eğitim ve araştırma merkezlerinden biridir. Vasile Alecsandri Ulusal Tiyatrosu, Moldova Devlet Filarmonisi, Opera Binası, Yaş Athenaeum, Yaş Botanik Bahçesi, Merkez Üniversite Kütüphanesi, yüksek kaliteli kültür merkezleri ve festivalleri, çeşitli müzeler ve anıtlar kentin sosyal ve kültürel yaşamının doğal merkezleridirler. Kent her yıl Ekim ayında yapılan Ortodoks dünyasının en önemli hac seyahatinin merkezi olarak da bilinir. 

Yaş, UNESCO Edebiyat kenti olarak tanınan Romanya’daki tek kentidir. 8-17 Mayıs arası gerçekleşen 2026........

© T24