menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Egemen olmak mı araç ya da alet olmak mı?

18 0
17.09.2026

Anayasa’da “egemenlik”, kayıtsız ve koşulsuz ulusun olarak tanımlandıktan sonra, bu egemenliğin ulus tarafından “Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanılır” tümcesi ilk okunduğunda ulusun ve somut olarak o ulusu oluşturan halkın egemenliğinin esas, yetkili organların ise anayasallık esaslarıyla sınırlı araç olduğu anlaşılıyor. Bu anlaşılmanın dayanaklarından biri “yetkili organları” sözcükleri. “Organlar” denilmeyerek, “organları” denilerek egemenliğin sahibine bağlılık, bağımlılık vurgulanıyor. Ardından da “egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz” tümcesiyle bu vurgulama pekiştiriliyor. 

“Egemenlik” başlıklı 6. maddeyi okuyanlar hem kendileri adına hem de içinde yaşadıkları toplum adına olumlu çok başlık çıkarabilir. Ancak ne bireysel ne de toplumsal durum bir maddeyle çözülemiyor. Kaldı ki madde zaten kendi içinde sınıflı bir toplumu ve anayasanın da sınıfsal olduğunu anlatıyor. Ve kaldı ki Anayasanın da -tüm anayasaların olduğu gibi- ekonomi politikleri var. Anayasalar da diğer tüm hukuk belgeleri gibi ekonomik ve toplumsal ilişkilerin ürünü ve Türkiye kapitalist ve emperyalist ilişkiler kulvarında. Uzatmadan bir kısa ek daha yapıp girişi bitireyim. Hiçbir anayasa maddesi, içinde bulunduğu anayasal bütünlükten ve hiçbir anayasa da -ulusal ya da uluslararası- içinde bulunduğu, yansıttığı üretim biçimlerinden, ilişkilerinden soyutlanmıyor.

Seçme ve seçilme hakkının, genel oy hakkının kullanılmasında, hukuksal deyişle “seçmen”, genel deyişle “halk” egemen mi “araç” mı sorusu üzerine yazmayı düşünürken yukarıdaki, bir köşe yazısına göre uzun giriş devreye girdi. Elbette halk egemenliği seçimlerle sınırlı değil. Ama burjuvazinin çok sevdiği, dillerden düşürmediği “demokrasi”nin olmazsa olmazları arasında birinci sıraya yerleştirildiği için önemli bir analizi hak........

© soL