Brezilya’da ve Sırbistan’da kazanılan seçimler Türkiye solunda bir bayram havası yarattı. O sandıkların ardında yıllarca süren örgütlenme var. Asıl soru, kendi örgütümüzün nerede durduğu.

“Kendi tarihini yazamayanlar, başkasının kahramanlığı ile övünür”

İnsanın başka halkların başarısına sevinmesi güzeldir. Uzak bir coğrafyada emekçilerin söz sahibi olması, halkın sandıkta iradesini göstermesi, yılların mücadelesinin karşılık bulması umut verir. Dayanışmanın sınır kapısında durması beklenemez. Emeğin derdi de özgürlük özlemi de birbirine yabancı değildir.

Fakat başka halkların başarısına sevinmekle o başarıyı kendi siyasal çalışmasının yerine koymak arasında ciddi bir fark vardır.

25 Ekim’de iki ülkeden iki haber geldi. Brezilya’da Lula, ikinci turda geçerli oyların yüzde 51,78’ini alarak (Flávio Bolsonaro yüzde 48,22) dördüncü kez devlet başkanı seçildi; fark yaklaşık 4,4 milyon oy. Sırbistan’da iki yıla yakın süren protestoların içinden çıkan Öğrenci Listesi, katılımın yüzde 70’e yaklaştığı seçimde oyların yarısından fazlasını aldı (kaynağa göre yüzde 51,5 ile yüzde 52,7 arasında) ve Vučić yenilgiyi kabul etti. Sırbistan’da sandalye dağılımı henüz kesinleşmedi; elimizdeki 135-140 rakamı Vučić’in kendi öngörüsü.

Bu haberlerin ardından Türkiye’de solculuk ve sosyal demokratlık adına söz alan kimi çevrelerde coşkulu bir hava esiyor. Liderlerin fotoğrafları paylaşılıyor, zafer konuşmaları ezberleniyor, sonuçlardan büyük tarihsel anlamlar çıkarılıyor. Coşkuya bakılırsa seçim çalışmasını kendileri yürütmüş, kapıları kendileri çalmış, baskıya kendileri göğüs germiş sanırsınız. Bu yazı, o coşkunun hesabını sosyalist öğretinin ölçüleriyle görmeye çalışıyor.

Sandığın ardındaki yıllar

Brezilya’da Lula’nın seçim zaferi, 1978-80 yıllarında São Paulo’nun ABC sanayi kuşağında askeri diktatörlüğün tam ortasında patlayan metal işçi grevlerine uzanan bir tarihin ürünü. O grevlerin içinden 1980’de İşçi Partisi (PT) çıktı, onunla birlikte sendikal merkez CUT ve topraksızlar hareketi MST kitlesel örgütlere dönüştü. Bugünkü sonucun arkasında kırk yıllık bir örgüt birikimi duruyor.

Sırbistan’da hikâye daha kısa ama aynı yönde. 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunun saçağı çöktü, 16 kişi öldü. Ardından üniversite işgalleri, blokajlar, plenumlar ve fakülte meclisleri geldi. Öğrenci Listesi’nin adayları, fakültelerin veto hakkına sahip olduğu uzun bir süreçle belirlendi; 15 Eylül’de 11 maddelik bir program açıklandı. Yani o liste bir gecede kurulmadı, iki yılın mahalle ve fakülte emeğinden çıktı.

Oysa hayranlıkla izlenen başarıların arkasında, yıllarca sürdürülen sıradan ve zahmetli işler var. Küçük toplantılar, uzun tartışmalar, başarısız girişimler, yeniden kurulan bağlar… Kimsenin fotoğrafını çekmediği çalışmalar, kimsenin alkışlamadığı emekler… O zaferlerin sahipleri, insanların güvenini kazanmak için hayatın içine girmişler. Dinlemişler, öğrenmişler, örgütlenmişler. Yenildikleri günün ertesi sabahı da işlerinin başına dönmüşler.

Bizim uzaktan zafer sevdalılarımız ise çoğu zaman yalnızca son sahneyi seviyor: Kalabalık meydanı, yükselen şarkıyı, havaya kalkan elleri. O meydana çıkan yolu yürümeye gelince aynı heves görülmüyor.

Bu zafer sosyalist bir yükseliş mi?

Marksist gelenek, siyasal sahnedeki kişi ve partileri söylemlerine göre değil, arkalarındaki sınıf çıkarlarına göre okumayı öğretir. Bu ölçüyle bakınca iki sonuç da sağın ve otoriter bir bloğun hegemonya krizini gösteriyor. Gramsci’nin organik kriz dediği durum bu: Egemen sınıf rıza üretme kapasitesini yitirmiş, eski ölüyor, yeni henüz doğamıyor. Ama aynı tür krizler 1917’yi de doğurdu, 1933’ü de. Farkı yaratan, krizin kapısında hangi öznenin hazır beklediği oldu.

Lenin, nesnel koşulların kendiliğinden devrim üretmediğini, bunun için devrimci sınıfın örgütlü iradesinin, yani öznel etkenin gerektiğini vurgulamıştı. Bugün iki ülkede de bu öznel etken ya uzlaşmaya ya da programsızlığa takılmış durumda. Brezilya’da PT’nin çizgisi yeniden dağıtım ve ulusal egemenlikte duruyor, mülkiyet ilişkilerine dokunmuyor. Jair Bolsonaro darbe girişimi planlamaktan 27 yıl hapis cezası almış durumda, ama oğlunun etrafındaki blok oyların yarısına yakınını topladı. Burjuva devletin yargısı bir kişiyi cezalandırabilir, bir toplumsal tabanı dağıtamaz. O taban sendikal örgütlülüğün seyrelmesiyle boşalan yerlerde, evanjelik cemaatlerde ve enformel hizmet işlerinde yaşıyor.

Sırbistan’da Öğrenci Listesi’nin programı üç başlık altında toplanıyor: “Sırbistan ya da mafya”, “Bilgi güçtür”, “Sırbistan bizimle büyüyor”. Özel savcılık polisi ve mal varlığı incelemeleri gibi yolsuzluk karşıtı maddelerin yanında belirli süreli iş sözleşmelerinin sınırlanması, gençlere konut ve ilaç fiyatlarının düşürülmesi gibi sosyal kalemler de var. Dış politika........

© sendika.org