menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Bediüzzaman’ın Horhor Talebesi ve Şehit Yeğeni Ubeyd

45 0
08.10.2026

Değerli dostlar! Bediüzzaman Said Nursi’nin hayatındaki en büyük şahsiyetlerden biri, hem yeğeni, hem Horhor medresesinde talebesi, hem de savaşta cihad arkadaşı olan Ubeyd’dir. Bu yazımızda büyük kahraman Ubeyd’i anlatmaya çalışacağız inşaallah.

Ubeyd, Sofi Mirza’nın en büyük çocuğu olan Dürriye Hanım’ın oğludur. Dürriye Hanım 1. Cihan Harbi’nden evvel Nurs deresine düşerek boğulmuştur.1 Mezarı Nurs Köyü’nde olup, hakkında bundan başka bilgimiz yoktur.2 Edebiyatçı Yazar Hüseyin Yılmaz, Dürriye’nin Nurs köyünden Cemşidlerin Mehmet adlı bir gençle evlendiği bilgisini vermektedir.3

Ubeyd’in 1899 yılında doğduğunu söyleyebiliriz. Necmeddin Şahiner, Ubeyd’in dayısı Bediüzzaman’la 1916 yılında Kafkas Cephesinde savaştığında 17 yaşında olduğunu söyler.4 1916 dan 17 yıl geriye gittiğimizde 1899 tarihi olmaktadır.

Ubeyd, annesinin Nurs deresinde boğulmasından sonra dayısı Bediüzzaman Said Nursi’nin himayesine girer. Bediüzzaman Said Nursî Hazretlerinin gaye-i hayali olarak gördüğü “Medresetü’z-Zehra”nın temeli Van Gölü kenarındaki Edremit’te 10 Teşrin-i evvel 1329 / 23 Ekim 1913’de atıldı. Medrese binası yapılana kadar, Van Kalesi dibinde bulunan Horhor Medresesi bazı tadilattan geçirilerek tedrisata başlandı.”5 Medresetüz-Zehra’nın temelinin atıldığı gün Ubeyd de Van’a Bediüzzaman’ın yanına Horhor Medresesine varır. Bediüzzaman Said Nursi, Ubeyd’in yanına gelmesiyle çifte sevinç yaşar. Çünkü hem açmak için ta İstanbul’a kadar gidip, o uğurda hem tımarhane hem de hapishaneyi mektep etme musibetini yaşadığı Medresetüz Zehra’nın temelini açmayı başarmış, hem de canından çok sevdiği yeğeni Ubeyd ile buluşmuştur.

İslam Yaşar, Ubeyd’in Medresetüz-Zehra’nın temelinin atıldığı gün Horhor’a geldiğini söyleyip Bediüzzaman’ın onu kahraman talebesi Mir Mihé6nin bulunduğu gruba verdiğini belirtip Mir Mihé’ye şunları söylediğini belirtir: “Misafirliği geçinceye kadar çevreyi ve medreseyi tanıt. Sonrada derslere başlayın. Ubeyd bana ablamın yadigârıdır. Onu çok iyi yetiştirelim.”7

Ubeyd’in Horhor Medresesinde okuduğuna şahitlik edenlerden biri de Abdülmecid Nursi’nin talebelerinden olan Şeyh Reşid Güleşer’dir. Güleşer şunları anlatıyor: “Bahtiyarım, çünkü Bediüzzaman Hazretleri ve onun biraderi Abdülmecid Efendi’den ders almış bulunmaktayım. Harb-i Umumiden önce Horhor Medresesinde o günün parasıyla ayda 3 mecidiye (60 kuruş) gümüş para verirlerdi. Bu parayla her talebe rahatlıkla tahsiline devam edebilirdi. Bu medresede hocam Abdülmecid Nursi, şehit Ubeyd (Bediüzzaman’ın yeğeni), Molla Yasin, Molla Küçük Said adıyla büyük zatlar mevcuttu. Fakat bunların en büyük hocası Bediüzzaman Hazretleri idi. Bu medresede 200’e yakın talebe vardı.”8

Bediüzzaman Said Nursi, Horhor Medresesinde talebelerine ders verirken zaman zaman da onlarla Başet Dağına çıkardı. Bediüzzaman Hazretleri’ne mekân ve makam olmuş başı yüce Başet Dağı, Van Gölü havzasında, Van’a bağlı Gürpınar sınırları içinde yer alır. Yüksekliği, 3687 metre olup, ülkemizin de yüksek dağlarından birisidir.9

Molla Hamid Ekinci’nin Abdülmecid Nursi’den aktardığı Başet Dağında Ubeyd ile ilgili hatıra şu şekildedir: “Abdülmecid Ağabeyden yeğeni Ubeyd’le ilgili olanları da ihtiva eden hâtıraları zaman zaman dinlerdim. Harb-i Umumî’yi, Van’ı, Bitlis’i, Arvas’ı, Müküs’ü, Nurs’u, bilhassa Horhor Medresesi’ni, Van Kal’ası’nı, Erek Dağını, Başit başını ve oralarda yaşadıklarını unutamıyordu. Anlattıkça açılır ve neşelenirdi. Ubeyd’i hatırlayınca, gözlerinden tane tane yaşlar akardı. Bu anlattıklarından bir kısmı şunlardır:

“Biz Harb-i Umumî’den önce, Bediüzzaman ile beraber yaz aylarında 3650 metre yüksekliğindeki Başit Dağının (ki Başkale-Gürpınar-Çatak üçgeni içinde kalır ve bizim yaylamız da, köyümüz de oradadır) en yüksek zirvesine çıkar, oralarda 30-40 gün kalırdık. Bizler için çok füyûzatlı olurdu.

“Bu arada çok çay içerdik; şekerimiz biterdi. Seydâ Bediüzzaman, taşlarla bir siperlik mahiyetinde yaptığımız ufak kulübede kalırdı. Ubeyd’i dayısı Üstad Bediüzzaman da çok severdi. Çünkü çok sevimliydi. Daima onun yanına girer çıkardı. Bu vesile ile bizler kendisinden şeker isterdik. Eline bir taş parçası alarak içeriye girer, dayısının arkasında yerde duran torbadan o zamanın meşhur kalıp (kant) şekerini çıkarıp, bir yandan öksürür, bir yandan elindeki taşla şekeri kırardı. Öksürük gürültüsü içinde kırdığı şekerden bize birer parçasını getirir, hep beraber o serin ve yüksek tepelerde çay içerdik. Dayısı Bediüzzaman da onun hareketlerine hep tebessüm ederdi. Bu hâl oralarda kaldığımız müddet içinde hep böyle devam ederdi. Çok zekî ve cevvâl idi.”10

Osmanlı İmparatorluğu 11 Kasım 1914’te İtilaf Devletlerine resmen harp ilan ederek merkezi devletlerin yanında fiilen savaşa katılmıştır.11 Bediüzzaman Said Nursi de bu savaşa başta kardeşi Abdülmecid ve yeğeni Ubeyd olmak üzere talebeleri ve gönüllülerle birlikte Kürt Milis Alayı adı altında Milis Albay rütbesi ile katılmıştır. Bu harpler esnasında Bediüzzaman’ın fedaileri, kanlarıyla zafer destanları yazmışlardır. Yeğeni ve fedakâr bir talebesi olan Ubeyd, bu harpler de şehit düşmüştür.

Abdülmecid Nursi’nin öğrencilerinden Şeyh Reşid Güleşer bu konuda şu bilgileri veriyor: “Harb-i Umumi patlak verince Ermeniler ayaklandılar ve güzel Van’ı ateşe verdiler. Artık iç harb başlamıştı. Kalemi ve defteri bırakan bizler........

© Risale Haber