Günlerdir İran’daki sokak eylemlerini konuşuyoruz.

Rejim değişti değişecek…

ABD Başkanı Trump’ın İran halkına çağrıları…

Şah’ın oğlu Pehlevi’nin görev beklemesi.

Peki gerçekte ne oluyor İran İslam Cumhuriyeti topraklarında.

Dün, İran uzmanı akademisyen Dr. Mehmet Akif Koç’la sohbet ettim. Ortadoğu tarihi ve jeopolitiği, Türkiye-İran ilişkileri, İran dış politikası ve kültürel hayatı, Rus güvenlik ve dış politikası, Ortadoğu’da devlet-dışı aktörler, Ortadoğu’nun uluslararası ekonomi-politiği konularında akademik çalışmaları var Koç’un. İngilizce ve Farsça biliyor. Çok sayıda kitap ve çevirilerinin olduğunu da eklemem lazım.

7 EKİM’DEN SONRA GENİŞLEME DURDU: Mehmet Akif Koç, “2003-2023 arası anormal bir hegemonyası vardı İran’ın” tespitiyle başladı sözlerine ve devam etti: “7 Ekim 2023’ten sonra (7 Ekim 2023’te Hamas, Gazze Şeridi’nden İsrail’e saldırı yaptı) bu tersine döndü. İran, Filistin, Irak, Lübnan ve Suriye’de içine doğru büzüşmeye başladı. Dışa doğru genişleme hamlesi sonlandı. Son olarak 8 Aralık’ta Suriye’de yönetimin değişmesi de önemli oldu. ABD, İsrail ve Türkiye, İran’ın bölgedeki nüfuz alanını sınırladılar. Türkiye durdu ama ABD ile İsrail durmadı.

BİRİNCİ FAZ 25 HAZİRAN SALDIRISIYDI: ABD ve İsrail’in 25 Haziran’da İran’ı vurmaları birinci fazdı. Biraz daha sisteminin sonunu getirmek için niyetlendikleri bir dönemdi ama başarılı olamadılar İran anormal bir tepki verdi. Hipersonik füze kullandı ve İsrail durdu.

İKİNCİ FAZDA FARKLI EYLEMLER OLDU: “İkinci faz bugün içinde yaşadığımız sokak protestoları. Amerika ve İsrail olmasa bile İran’da yapısal sorunlar var. Bu gösteriler oluyordu ve olacaktır. Fakat sokaklarda göstericilerin silahla sağı solu vurdukları, devrim muhafızlarını linç ettikleri, devlet binalarını ateşe verdikleri daha önceki gösterilerden farklı bir durumu gösterdi bize. ‘Eğer İran rejimi binlerce göstericiyi öldürürse bunu bir bahane olarak kullanıp rejimi değiştirecek nihai hamleye girebilir miyiz?’ diye düşündüler. İran, bu tuzağa büyük oranda düşmedi. Zor aygıtları üzerinden........

© Nefes