Yaradıcılıq kütləviləşəndə nəyə çevrilir?..
Bir şəkil var, hərdən orada-burada görəndə rəhmətlik Elmar Hüseynov düşür yadıma və bir də ayılıb görürəm ki, öz-özümə qeyri-ixtiyari “Allah sənə rəhmət eləsin, Elmar!” deyirəm.
Belədəsə, bir cümləlik “nəsimivari” haşiyədən sonra bilirsinizmi, nə demək istəyirəm? Ən birincisi, insanın əxlaqı, vicdanı olmasa da heç olmasa, həyası olmalıdır.
İnsanın hətta, türkiyəlilər demiş, kəndi savadsızlığını da başa düşməsi üçün də savadı olmalıdır. Təəssüf, bəzilərimizdə hətta bu keyfiyyət də çatışmır. Nəticədə nə alınır? Rusların məşhur məsəli var: axmaq hələ qorxulu deyil, ən qorxulusu, hətta təhlükəlisi, təşəbbüskar axmaqlardır, Tanrı onlardan qorusun...
Vaxtilə müxalifət düşərgəsində də belələri vardı: hansı məsələni deyirdin, ertəsi gün “50-60 səhifə” yazıb gətirərdi! Ən dəhşətlisisə bilirsiniz, nə idi? Bunu qiymətləndirənlər də vardı, hətta onlar da başa düşmək istəmirdilər ki, adətən heç bir sahə üzrə mütəxəssis olmayanlar bir qayda olaraq sonda dönüb bütün sahələr üzrə “mütəxəssis” olurlar!
Ədalətsiz yanaşma olsa da elə siyasət haqqında da deyilir ki, özlərini bütün sahələrdə sınayıb heç nəyə nail olmayanlar axırda “siyasətçi” olur!
Əlbəttə, tamamilə ədalətsiz yanaşmadır, siyasətin və siyasətçinin missiyası tam başqadır, yükü də hamınınkından çoxdur: biz seçkilərdə kimlərisə harasa seçəndə Elmlər Akademiyasına seçki keçirmirik, ölkəni idarə etmək üçün prezident və ya deputatları seçirik!
Amma bir azacıq “həqiqət” var burada; siyasətdə klassik mənada intellektuallara az təsadüf olunur. Böyük problem deyil bu, hər işin öz dahisi olur, bir də görürsən, böyük bir alim–intellektual öz siyasi sadəlövhlüyü və hətta savadsızlığı ilə camaatı məəttəl qoyur! Kiçik detal deyəcəm. İsrail dövlətinin ilk prezidenti yetərincə böyük alim-kimyaçı olub. Onun digər qurucusu, uzağı, jurnalist sayıla biləcək Ben-Qurion olub. Amma bir görün, tarixçilər nə yazır? Deyirlər ki, birinci prezident Veysman yalnız öz işinə başlayandan sonra anlayıbdır ki, ona baş nazir, siyasətçi-jurnalist Ben-Qurion necə bir kələk gəlibdir!..
Hətta bu, da narahat etmir. Bilirsiz, daha dəhşətlisi nədir? Anormal ölkələrdə bəzilərinin siyasətə gələndən sonra “intellekt ulduzu” parlayır!
Adicə misal. Stalin heç bir vaxt, hətta əvvəllər də ağılsız-savadsız bir adam olmayıb, deyilənə görə, 300-400 səhifə oxuyurmuş gündə! Sonra da bütün oxuduqlarını yazıq sovet xalqının başında çatladırmış...
Adam nələrə qarışmırmış? Fəlsəfədən girib iqtisadiyyatdan çıxırmış, hətta dilçiliyə qarışır, özünü “millətlər və milli münasibətlər” üzrə ən böyük mütəxəssis hesab edirmiş! Aristotel yalan olubmuş, Leonardo da Vinçi kimi universallar tamamilə əfsanəymiş bunun yanında! Moskvada müəllimimiz deyirdi ki, adam hətta “Murzilka”nı oxuyurmuş – bu haqda bir dəfə də yazmışam...
Niyə deyirəm bunları? Təəssüf ki, bizdə də belə “potensial siyasi dühalar” bir “nüsxə” deyil, çoxdur, “defisit” ağıllı........
