İran’da Rejim Tehlikede mi?

İran, 2026’yılına büyük gösterilerle karşıladı. Gösterilere katılanların öne sürdükleri gerekçe yüksek enflasyon ve tümenin astronomik değer kaybatmesiydi. Elbette İran’da ekonominin yeterli düzeyde olmadığı açık, yine de İran bir yoksullar havzası değil ama “daha iyi” olabilirdi.

Muhaliflerin veya sıradan insanların ekonomik sıkıntılarına çözüm bulunamıyor diye yönetimi protesto etmeleri en temel hakları, kurumsal muhalefet ve ifade özgürlüğünün kullanılması da öyle. Eğer protestoların temelinde “ekonomi” varsa, bu durumda hedefte Hameney değil, Pezeşkiyan olması lazım, zira ekonominin iyi yönetilmesinden -büsbütün etkisi yok denilmese de- Velayet-i fakih sorumlu değil, onun görev tanımı başka. Hameney rejimi, Pezeşkiyan yönetimi temsil eder.

Gelgör ki, kısa süre sonra protestolar mahiyet değiştirdi, tepkiler doğrudan Velayet-i fakih Hameney ve çizgisini hedef almaya başladı, gösteriler masum sivil tepkiler olmaktan çıktı, cinayetlere, kamu ve özel binaların tahribine, cami ve türbelerin kundaklanmasına, devrim muhafızlarına yönelik suikastlara dönüştü. Bundan anlaşılan şu oldu ki, ekonomi gerekçeli protestoları, rejim aleyhtarı gruplar yürütmektedirler. Hedef yönetim-yöneticiler değil, doğrudan İslam Cumhuriyetinin kuruluş ideolojisi ve kuruluşunun meşruiyet çerçevesidir.

Protestoların spontane olmadığı açık. Biri iç, diğeri dış muharrik güç olmak üzere iki aktör olayların kritik bir eşiğe gelmesini istiyor. İç aktör Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ve ekibi, dış aktör Amerika ve İsrail.

Pezeşkiyan ve ABD-İsrail’i aynı çizgiye getiren motivasyon -şimdilik- yönetim değil, Hameney veya özet ifadesiyle rejim. Ekonomi (enflasyon, devalüason) işin bahanesi. Olayların tabiatına baktığımızda Türkiye’deki 2013 Gezi olaylarına benzerlik göstermektedir. Başlangıçta ağaçların kesilip yerine Topçu kışlası yapılmasına karşı başlayan gösteriler birkaç gün içinde vandalizme dönüştü, “iyi saatte olsunlar” araya girip hükümeti, özellikle R. Tayyip Erdoğan’ ı devirme teşebbüsüne dönüştü. Ben o zamanlar demokratik doğru kararlar alınmıyorsa, toplumun veya muhalefetin seçim dönemini beklemesi gerekmez, konu odaklı gösteri ve protestolarla doğru karar alınması sağlanabilir diye yazılar yazmıştım, bugün de aynı kanaatteyim. İran’daki son gösterilerde enflasyon ve devalüasyon, Gezi protestolarında kışla haklı gerekçe iken, gösterilerin amacından çıkıp yönetimi veya rejimi devirmeye dönüşmesiyle, Hz. Ali’nin deyimiyle “Hak sözü batıl amaçla kullanma” durumu ortaya çıktı

Peki, olayların mahiyet ve şekil değiştirmesi üzerine geri adım atan Pezeşkiyan ve muhalif........

© Mir'at Haber