Sercan Ceylan’ın Edebiyat ve Hafıza Türk Roman ve Öyküsünde Hafızanın İşlevleri adlı kitabı, Hece Yayınları tarafından yayımlandı. Edebiyat ‘satır’lar ile ‘sadır’ların müşterek mahsulüdür. Buna yazılı ve sözlü edebiyat da diyebiliriz. Edebî mahsuller roman, hikâye, şiir, deneme türleriyle topluma sunulacağı gibi masallar, türküler, ninniler, atasözleri ve deyimlerle de ifade edilebilir. Ben sohbet toplantılarındaki konuşmaların da bu ikinci kısma dahil edilebileceğini düşünüyorum. Mesela edebî mahfillerin kıymetini kim inkâr edebilir? Kültürün, sanatın, edebiyatın konuşulduğu sohbet meclisleri birer edebî vaka değil mi? Kıymeti bilinmeli bu modern âşık kahvelerinin. Hüseyin Baykara Meclisleri’ne kadar uzanmayacağım ama tarihî bir temeli var bu sohbetlerin. Osmanlı’da da muhtelif şekillerde tezahür etmiştir. Anadolu’nun bazı şehirlerinde ‘sıra gecesi’, ‘yaren gecesi’ olarak ortaya çıkıyor bu sanat hadiseleri. Cumhuriyet dönemi Türk fikir ve edebiyat hayatında edebî mahfillere çok rastlarız. Bu buluşmalar, kahvehane, pastahane veya lokantalarda yapılabildiği gibi kimi edebiyatçılar da evlerini bu faaliyetlere ayırmış; haftanın belli günlerinde mekânlarını şairlerin, yazarların ve sanatçıların birlikte olmalarına açmışlardır. Bu konuda yeni yeni araştırmalar ve incelemeler yapılıyor. Mesela ‘Küllük’ ve “Marmara Kıraathanesi’ bu vadideki iki çarpıcı, kâmil, güzel örnek. Elbette aynı ismi taşımasa bile bugün bu yolda sebatla devam ettirilen kültür sanat toplantıları, edebiyat meclisleri bulunuyor. “Bâbıâli Sohbetleri”nin 15 yıldan beri sürmesi bu kabil hizmetleri küçümseyenleri düşündürmeli. Hiç kimseyi zorla, 15 yıl boyunca bir topluluğun içine dâhil edemezsiniz. Üstelik bu toplantılar, dinî veya fikrî kaygılarla da gerçekleşmiyor. Son yıllarda yeni başlayan ve giderek ilgi uyandıran bazı mahfiller oluştu şükürler olsun. Eyüpsultan’ın Ebedî Sakinleri, İstanbul Sohbetleri, Fatih’in Ebedî Sakinleri, Üsküdar’ın Ebedî Sakinleri, Sultanahmet Sohbetleri, Gaziantep’in Ebedî Sakinleri ve Sakarya’nın Ebedî Sakinleri, bugün büyük bir hizmet boşluğunu dolduruyor. Yaklaşık 15 yıl önce Zeytinburnu’nun Ebedî Sakinleri ile başlanmıştı bu projeye. Temel derdimiz, hedefimiz, gayemiz “Nesillerin Buluşması”nı sağlamaktı. Hamdolsun ki bu yolda büyük mesafe alındı. Şimdi Yeni Dünya Vakfı’nın Cağaloğlu Yerleşkesi’nde (Hasanpaşa Medresesi) “Yeni Dünya Sohbetleri” başladı. Mahmut Göksu, Abdullah Tümsek, Dursun Gürlek, Mustafa Armağan, Fuat Başar, Nurettin Taşkesen, Mesut Uçakan ve Hikmet Barutçugil pazartesi günü gerçekleşen bu sohbet meclislerine iştirak ettiler. Unutulmayacak sohbetlere şahit olduk. Hatiplerin konuşmalarından sonra dinleyiciler yönelttikleri sorulara cevaplar aldı. Fikirleriyle ortama katkıda bulunanlar oldu. Velhasıl her sohbet meclisinde âdeta ayrı bir beyin fırtınası esti. Feyz alındı, istifade edildi. Gençlerin ilgisi de bu mekânlara giderek artıyor. Yarın Bâbıâli’de günümüzün mümtaz mimarı Necip Dinç, bu tarihî mekânda “Geçmişten Günümüze Mimari Mirasımız”ı anlatacak. Yazımızın başında “sadır”dan bahsetmiştik; bu kadarcık izahla yetinelim isterseniz. Şimdi de “satır”lara yönümüzü çevirelim. Satırlara yani kitaplara…

Türkiye’de edebiyatımıza en fazla hizmet eden kuruluşlar arasında Hece Yayınları da bulunuyor. Ustaların ve gençlerin, akademisyenlerin ve serbest yazarların kitapları bir arada titizlikle hazırlanıyor ve edebiyat âlemine takdim ediliyor. Bugünlerde Sercan Ceylan’ın, Edebiyatı ve Hafıza Türk Roman ve Öyküsünde Hafızanın İşlevleri isimli eseri neşredildi. Hacimli kitabın “Önsöz”ü şu satırlarla başlıyor: “Kurmaca metinler olması mümkün dünyaları anlatıyor ve muhayyel bir değerler sistemine dayanıyor da olsalar nesnelerin, varlıkların, duyguların ve işaretlerin hafızasını taşırlar.” Yazarımız çok geniş bir dönemi ‘edebiyat ve hafıza’ açısından inceliyor. Ahmet Mithat Efendi’den başlanıyor Orhan Pamuk’a kadar geliniyor. Toplamda 36 eser. Kitabı hazırlarken “psikanalatik ve felsefi olgulardan yararlandığını” belirten Ceylan, büyük emeklerin, uzun çabaların ve titiz bir çalışmanın ürünü olarak vücut bulan eserin hazırlanış safhasını ayrıntılı olarak anlatırken, “Hatırlama, hatırlatma, çağrışım ve hafızanın sistematik anlatısına dayanan göstergelerine odaklanmaya çalıştım.” diyor. Teşekkür faslından sonra Cemil........

© Milat