Merak öldüğünde, insanın yüzüne yerleşen o donuk ifadeyi bilirsiniz.

Gözler değişmez, kelimeler aynı kalır; fakat içeride, zihni ayakta tutan o görünmez kirişlerden biri sessizce çatırdar. Artık soruların yerini ezberler, arayışın yerini sarsılmaz nutuklar almıştır. Harita tamamlanmış, yeryüzünün bütün sırları o dar odalara hapsedilmiştir.

Bu, bir zihnin en tehlikeli olduğu andır.

Tehlike derken; şiddet, hırs veya açgözlülük gibi hudutları belli kötülüklerden bahsetmiyorum. Asıl yıkıcı olan, mutlak bir kesinliğe ulaştığını sanan parlak bir zihnin yeryüzüne dayattığı o katı inançtır. 1847 yılının Viyana'sını düşünün. Avrupa'nın en prestijli hastanelerinin koridorlarına sinen o kesif ölüm kokusunu, taşa işlemiş nemi, loğusa ateşinin inlettiği koğuşların soğuk sessizliğini... On anneden birinin can verdiği o koğuşlarda otoriteler, felaketin havadan geldiğine öylesine emindirler ki, ellerinde taşıdıkları görünmez ölümü yeni doğanlara bulaştırdıklarını asla kabullenmezler.

Ignaz Semmelweis adında bir tabip çıkar, klorlu suyla ellerin yıkanmasını teklif eder. Ölüm oranları bir anda düşer. Dönemin otoriteleri ise hakikati kabul etmek yerine onu yok ederler. Kötü olduklarından değil; otuz yıllık kariyerleri, yayınladıkları makaleleri ve inşa ettikleri dünya algısı çökmesin diye. Semmelweis, bir akıl hastanesinde can verir.

İnsan yalnızca fikrine değil, sevdiğine de çoğu zaman gerçekte olduğu için değil; zamanla zihninde yonttuğu o suretle bağlanır. Bir evlilikte sönen sözler, bir dostluğun sessizce çekilmesi, bir babayla evladın arasına giren o görünmez duvar da aynı kökten beslenir. Karşımızdakini değil, çoğu zaman ona dair yıllar içinde kurduğumuz o hikâyeyi savunuruz; o suret çatlamasın diye hakikati kapının önünde bekletiriz.

Tarih, hakikati susturmaya çalışanların mezarlığıdır; hakikat ise acele etmez.

Bu yüzden insanın en büyük yanılgısı, başkalarına değil kendi kanaatine sadık........

© Milat