Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis, geçtiğimiz günlerde Amerikan Breitbart sitesine verdiği röportajda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı Kıbrıs meselesinin çözümünün önündeki “büyük engel” olarak gösterdi. Türkiye’nin yaklaşımını da “yeni Osmanlı” siyasetiyle açıklamaya çalıştı. Bu bakış, iki yüzyılı aşan bir süreci bugünün tek bir siyasi aktörüne indirgiyor.

Çünkü Kıbrıs meselesi Erdoğan’la başlamadı. 1974’te de başlamadı. Hatta 1963’te dahi başlamadı.

Osmanlı’ya karşı Yunan isyanı 1821 başında Aleksandr İpsilanti önderliğinde başladı ve aynı yılın haziranında bütün Mora’yı sardı. Kıbrıs’taki ilk Rum ayaklanma girişimi de Yunan bağımsızlık süreciyle iç içe, Mora ayaklanmasıyla eş zamanlı olarak 1821’de Başpiskopos Kiprianos önderliğinde yaşandı. Yunanistan 1828’de İngiltere, Rusya ve Fransa’ya verdiği notalarla Enosis’i ilk kez resmen gündeme getirip Ada’nın ilhakını istedi.

İngiliz döneminde, 1931’de Rumlar Kition Metropoliti Nikodimos başkanlığında ve Yunan Başkonsolosu Kiru’nun kışkırtması ve desteğiyle Enosis için yeniden ayaklandı.

Bu çizginin en belirgin halkası 15 Ocak 1950 plebisitiydi. Plebisiti Kilise’nin siyasi temsil kurumu Etnarşi örgütledi, komünist AKEL de destek verdi. Önceki kampanyalardan farkı, seçilmiş temsilcilere değil doğrudan halkın imzasına başvurulmasıydı. Kiliselere konulan defterlere “Enosis istiyorum” ya da “Enosis istemiyorum” yazılarak katılım sağlandı; kadınlar da imza verdi. Talep tekti: birleşme ve yalnızca birleşme. Açıklanan sonuca göre imza veren Rumların yaklaşık yüzde 95,7’si Enosis’ten yanaydı.

Plebisitin meşruiyeti ilk günden tartışmalıydı. İngiliz idaresi, Ada’daki bütün toplumların iradesini yansıtmadığı gerekçesiyle sonucu tanımadı; resmî raporlar açık imza usulüne, oylamanın kilise ortamında yapılmasına ve baskı iddialarına dikkat çekti. AKEL’in çağrılarına karşın Kıbrıs Türk toplumunun siyasi iradesi plebisite yansımadı; bazı kaynaklar yalnızca birkaç bireysel katılımdan söz eder. AKEL ise Yunan iç savaşına bağladığı beklentilerle Enosis’i uzun vadeli bir hedef olmaktan çıkarıp ivedi bir talebe dönüştürmüştü. Kilise ile arasındaki........

© Kıbrıs Gazetesi