AHISKA TÜRKLERİNİN SESİ ERZİNCAN'DA YÜKSELECEK
Ahıska Türklerinin yaklaşık iki asırdır devam eden çileli yolculuğu, böylesine derin bir tarihî ve millî hafızanın hikâyesidir.
Benim için Ahıska, araştırmalarımın konusu olan bir tarih ve kültür coğrafyasından çok daha derin anlamlar taşımaktadır. Çocukluğumdan itibaren aile büyüklerimden dinlediğim hatıralar, onların dilinden dökülen vatan özlemi ve geçmişin acıları, bu coğrafyayla aramda gönül bağı oluşturmuştur.
Ulu ninem Çeşminaz Hanım'ın, ninem Gülperi Hanım'ın anlattıkları, hafızamda daima yaşayan bir tarih olarak yer etmiştir. Onların sözlerinde yitirilen bir yurdun hüznü, geride bırakılan ocakların hatırası ve hiçbir zaman tükenmeyen kavuşma ümidi vardı.
Yıllar boyunca Ahıska tarihi, halk edebiyatı ve âşıklık geleneği üzerinde çalışırken bu hatıraların taşıdığı sorumluluğu hep hissettim.
Şimdi o tarihî geçmiş, Erzincan'da üniversite çatısı altında müziğin, şiirin ve sahne sanatlarının müşterek diliyle yeniden hayat bulmaya hazırlanıyor.
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Eğitim Fakültesi Müzik Eğitimi Ana Bilim Dalı öğretim elemanları ve öğrencileri tarafından hazırlanan “Ahıska Türkleri: İki Asırlık Oratoryo”, 13 Kasım 2026 Cuma günü saat 14.00'te Prof. Dr. Erdoğan Büyükkasap Kongre Merkezi'nde sanatseverlerle buluşacak.
Metnini kaleme aldığım bu oratoryonun, geçmişle bugün arasında bir gönül köprüsü kurmasını; Ahıska Türklerinin tarihini, kültürünü ve yaşadıkları acıları yeni nesillerin daha yakından tanımasına vesile olmasını diliyorum.
Ahılkelek'ten Ahıska'ya, Ahıska'dan Türkistan'a Uzanan Hasret
Ahıska Türklerinin tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri 1828 yılıdır.
Bu tarihte Ahılkelek ve Ahıska çevresinde yaşanan savaşlar, yıkımlar ve ardından gelen büyük ayrılıklar, bölge Türklerinin hayatında derin izler bırakmıştır.
Ahılkelek'in müdafaası, Ahıska'nın kaybı ve başlayan muhaceret; ailelerin parçalanmasına, ocakların sönmesine, binlerce insanın ata yurtlarından uzak düşmesine yol açmıştır.
Böylece nesiller boyunca devam edecek büyük bir gurbet ve ayrılık dönemi başlamıştır.
Aradan geçen yıllar Ahıska Türklerinin acılarını dindirmemiş, tarih onlara yeni felaketler yaşatmıştır.
14 Kasım 1944 gecesi, Sovyet yönetiminin kararıyla Ahıska Türkleri doğup büyüdükleri topraklardan koparılarak Orta Asya'nın çeşitli bölgelerine sürgün edilmiştir.
Kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve bütün aileler ağır şartlar altında yük vagonlarına doldurulmuş; binlerce insan bilmedikleri coğrafyalara gönderilmiştir.
Sürgün yollarında hayatını kaybedenler, birbirinden ayrılan aileler ve yıllarca ata yurduna kavuşma ümidiyle yaşayan insanlar, bu büyük dramın unutulmayan hatıralarıdır.
Yaşadıkları felaketlere rağmen Ahıska Türkleri, dillerini, geleneklerini, kültürlerini ve millî kimliklerini korumayı başarmışlardır.
Dünyanın farklı bölgelerinde hayatlarını sürdüren Ahıska Türklerini bugün de birbirine bağlayan en güçlü değerler, ortak geçmişleri ve gönüllerinde yaşattıkları vatan sevgisidir.
13 Kasım'da sahnelenecek oratoryonun, 1944 sürgününün 82. yıl dönümü arifesinde, bu acılı geçmişin hatırlanmasına ve kültürel mirasımızın gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlayacağına inanıyorum.
Üç Destandan Oratoryoya Uzanan Yolculuk
Ahıska Türklerinin tarihini, edebiyatını ve kültürünü araştırmaya başladığım yıllardan itibaren, yaşanan hadiselerin ilmî çalışmaların yanında edebî eserlerle gençlere anlatılması gerektiğini düşündüm.
Çünkü tarihin bazı sayfalarında insanı derinden etkileyen öyle hadiseler vardır ki onların taşıdığı duygu ve düşünceleri ifade etmek için edebiyatın imkânlarından yararlanmak gerekir.
Bu düşünceyle, Ahıska Türklerinin iki asra yaklaşan tarihî serüvenini konu alan üç destan kaleme aldım:
“Ahıska Gül İdi Gitti”
“Bir Gün Olur Ahıska Gül Olur”
“Ahılkelek Destanı”nda 1828 yılında yaşanan mücadeleyi, vatan müdafaasını ve bu uğurda gösterilen fedakârlıkları anlatmaya çalıştım.
“Ahıska Gül İdi Gitti”de Ahıska'nın kaybını, dağılan yuvaları, ayrılıkları ve başlayan büyük muhacereti destanlaştırdım.
“Bir Gün Olur Ahıska Gül Olur”da ise 1944 sürgününü, Türkistan bozkırlarına savrulan insanlarımızın yaşadıkları çileleri ve bütün felaketler karşısında kaybolmayan kavuşma ümidini dile getirdim.
Bu eserleri yazarken amacım, geçmişte yaşanan hadiseleri sıralamak veya tarihî bilgileri manzum bir anlatıma dönüştürmek değildi.
Asıl arzum, tarihin sessiz sayfalarında kalan insanların seslerini bugünün gençlerine ulaştırmaktı.
Ahılkelek'in vatan müdafaasında şehit düşen yiğitlerini, Ahıska'da dağılan yuvaları, sürgün trenlerinde birbirinden ayrılan aileleri ve hayatları boyunca ata yurtlarının hasretiyle yaşayan insanlarımızı hatırlatmaktı.
Zira inanıyorum ki bir milletin geleceğe güvenle yürüyebilmesi, geçmişini doğru anlaması ve........
