Elhamra’nın Bilet Çilesi ve Karaborsa Mafyası

Gırnata’ya gelmemizin belki de zirve nedenlerinden biri olan Elhamra Sarayı’nı görmek istiyorduk, ancak bilet bulmak başlı başına bir kördüğüm oldu. Normalde bilet fiyatları ortalama 20 euro civarındayken, biletlerin aylar öncesinden rezerve edilmesi gerektiğini bilmediğimiz için internetteki resmi satış sitesinde tükenmiş olduğunu gördük. Binlerce kilometre yol gelip kapıda kalma ihtimali insanı sarsıyordu. Araştırdığımızda, serbest piyasada kaçak yollarla veya karaborsada biletlerin 100 dolardan hatta bazı yerlerde 500 dolara kadar çıktığını, el altından satıldığını gördük. Burada adeta kendi içerisinde işleyen bir karaborsa mafyası oluşmuştu; kombine biletler önceden yüklü miktarda satın alınıyor ve Elhamra’nın önüne kadar gelen turistlere çok yüksek fiyatlarla pazarlanıyordu. Karaborsacılar köşe başlarında yanaşıp “Bilet almak istiyorsun değil mi?” diye turistleri farklı mecralara yönlendiriyor, herkesin kanıksadığı bu düzen içinde parayı basan içeri giriyordu.

O kadar yüksek paralar vermeyi düşünmezken, Hakan arkadaşımızı arayıp durumu aktardık; o bize müdürü tanıdığını ve bilet temin etmeye çalışacağını söyleyerek umut verdi. Bu arada en azından çevreyi görebilmek için ucuz bir tur programına katıldık, etraftaki bahçeleri gezdik ama içimizi hala bir burukluk kaplıyordu.

İlk anda insanın içine bir hayal kırıklığı çöküyor. Yüzlerce, hatta binlerce kilometre yol geliyorsunuz; görmek istediğiniz eser hemen karşınızda fakat kapısından girip giremeyeceğiniz belli değil.

Elhamra’ya Girebilecek miyiz? Gırnata’ya gelişimizin asıl sebeplerinden biri hiç kuşkusuz Elhamra Sarayı’nı görmekti. Fakat daha şehre gelir gelmez bunun sıradan bir müze ziyareti olmadığını anladık. Elhamra’ya, özellikle Nasrî Sarayları’na giriş belirli saatlere bağlıydı ve biletlerin çok önceden alınması gerekiyordu.

Resmî bilet sitesini kontrol ettik. Son dakika iptalleri araştırıldı. Gece yarısı sisteme yeniden düşebilecek biletlerden, rehberli turlardan, Granada Card gibi alternatiflerden söz ediliyordu. Elhamra’nın ziyaret sistemi öylesine sıkıydı ki özellikle Nasrî Sarayları için verilen saat kaçırıldığında aynı biletle daha sonra içeri girmek mümkün değildi. Bir müddet Gırnata seyahatimizin Elhamra’nın dışından bakmakla sınırlı kalabileceğini düşündük. Biz ise Gırnata’ya geldiğimizde bu hazırlığı yapmamıştık.

Önümüzde ciddi bir mesele vardı: Elhamra’yı görmek için Gırnata’ya kadar gelmiştik fakat elimizde ertesi gün için kesinleşmiş bir bilet yoktu. Elhamra Sarayı’nı ziyaret etmek, planlama aşamasından itibaren titizlik gerektiren bir süreç. Yoğun ilgi nedeniyle biletleri aylar öncesinden temin etmek gerekiyor; ancak son dakika seyahat edenler için resmi web sitesi üzerinden gece yarısı 00:00 civarında iade veya iptal edilen biletlerin tekrar satışa çıkma ihtimali büyük bir şans kapısı aralayabiliyor.

Neyse ki sonunda ertesi gün, 1 Haziran sabahı saat 09.00’da Nasrî Sarayları’na giriş yapabileceğimiz bileti temin etmeyi başardık. Bilet meselesi çözüldüğünde, o küçük kâğıdın veya telefon ekranındaki birkaç satırlık rezervasyon bilgisinin insanı ne kadar sevindirebileceğini bizzat yaşamış olduk.

Mucizevi bir şekilde, gece yarısı resmi sitede tesadüfen tek bir biletin satışta kaldığını gördüm ve hemen kaparak bilet sorununu bir şekilde çözdüm. Ancak bilet tek kişilikti; biz ise iki kişiydik (eşimle birlikte). Eşim büyük bir fedakarlıkla “Benim için olmazsa olmaz değil, sen git gez, ben dışarıda beklerim” diyerek dışarıda kalmayı kabul etti. Böylece içeri tek başıma girdim ama hanımı dışarıda bırakmış olmak bana tam bir huzur vermedi, içimde bir rahatsızlık hissiyle gezdim; yine de eldeki mevcut durum bunu gerektiriyordu.

Elhamra yalnızca bir saray değil, insan dehasının doğayla kurduğu estetik bir köprüdür. Ertesi sabah erkenden Elhamra’ya doğru yola çıktık.

Gırnata’nın merkezinden saraya ulaşmanın birkaç yolu vardı. Plaza Nueva ve Isabel la Católica çevresinden hareket eden küçük otobüslerle yukarı çıkılabiliyor, taksi kullanılabiliyor veya Cuesta de Gomérez tarafından yürünebiliyordu. Elhamra yüksekçe bir bölgede bulunduğu için yürümeyi tercih edenleri hatırı sayılır bir yokuş bekliyordu.

Bizim için asıl mesele saat 09.00’daki Nasrî Sarayları randevusunu kaçırmamaktı. Çünkü Elhamra’nın diğer bölümleri gün içerisinde gezilebilse de Nasrî Sarayları’na giriş saati kesindi.

Kapıya yaklaştıkça uzun zamandır kitaplarda, fotoğraflarda ve tarih anlatılarında gördüğüm bir mekânın artık önümde gerçek bir yapı olarak yükseldiğini hissediyordum.

Bazen tarihçi için en tuhaf an budur.

Yıllarca hakkında okuduğunuz, adını defalarca yazdığınız bir yer birdenbire kitap sayfasından çıkar ve karşınızda taş, duvar, kapı, bahçe ve gökyüzü hâline gelir.

Elhamra benim için biraz böyleydi.

Elhamra Kapısında Zaman ve Kurallar Gırnata’nın kalbi olan Elhamra Sarayı’nı ziyaret etmek, başlı başına titiz bir planlama süreci gerektiriyor. Aylar öncesinden tükenen biletler nedeniyle yaşanan krizi aşmak için resmi web sitesini gece yarısı 00:00 sularında takip ederek sistemden düşen iptal biletlerini yakalamak büyük bir strateji gerektiriyor.

Kurallara sıkı sıkıya bağlı olan bu devasa komplekste; pasaport kontrolleri, tek giriş kuralı ve özellikle Nasri Sarayları (Palacios Nazaríes) için belirlenen saat 09:00 randevusuna sadık kalarak içeri adım attık. Sarayın genelinde çıkış için zorunlu bir saat olmasa da, Nasri Sarayları, Alcazaba surları ve Generalife bahçelerinin her biri kendi içinde sıkı kurallara tabidir.

Su Sesinin Ardındaki Hüzün

Generalife bahçelerinde dolaşırken yine suyun sesi bize eşlik ediyordu.

Elhamra’da su sürekli karşınıza çıkıyor.

Havuzlarda… Kanallarda… Çeşmelerde… Bahçelerde…

Fakat Gırnata’nın tarihini düşünmeye başladığınızda aynı su sesi insana farklı şeyler hissettirebiliyor.

Bir süre önce yalnızca mimarinin estetik bir unsuru olarak gördüğünüz su, bu defa geçmişin sesi gibi geliyor.

Belki bunda bizim zihnimizin payı var.

Çünkü tarih yalnız mekânda bulunmaz.

Tarihi biraz da insan yanında getirir.

Elhamra’ya hiçbir şey bilmeden giden kişi güzel bir saray görür.

Nasrîleri, Şâtıbî’yi, İbnü’l-Hatîb’i, İbn Zümrek’i ve Gırnata’nın sonunu bilen kişi ise aynı sarayın içinde başka şeyler görür.

Taş aynıdır. Su aynıdır. Bahçe aynıdır.

Fakat bakan göz değişmiştir.

Taşın Konuştuğu Saray

Nasrî Sarayları’na girdiğimizde ilk dikkatimi çeken şey gösterişten çok incelik oldu. Duvarlardaki kusursuz alçı işçilikleri, Arapça hat yazıları ve ışık oyunları, Endülüs sanatının ulaştığı zirveyi gözler önüne seriyor.

Duvarlar âdeta boş bırakılmamıştı. Alçı süslemeler, geometrik şekiller, bitkisel motifler ve Arapça hatlar birbirinin içine girerek bütün yüzeyi kaplıyordu. Fakat bütün bu yoğunluk insana ağır gelmiyordu. Aksine taşın hafiflediğini, duvarların nakış gibi işlendiğini hissediyordunuz.

Burada mimari yalnızca bina yapmak değildi.

Yazı, ışık, su, gölge ve mekân birlikte düşünülmüştü.

Bir tarihçi olarak beni en fazla etkileyen unsurlardan biri de duvarlardaki Arapça yazılardı. Avrupa’nın ortasında, yüzyıllar önce yapılmış bir sarayın duvarlarında Arapça kelimelerin hâlâ bütün zarafetiyle duruyor olması, insana tarihin aslında tamamen ortadan kalkmadığını düşündürüyor.

Devletler yıkılıyor, hükümdarlar ölüyor, sınırlar değişiyor; fakat bazen bir duvardaki birkaç kelime bütün bunlardan daha uzun yaşayabiliyor.

Elhamra denilince hafızalarda kalan mekânlardan biri kuşkusuz Aslanlı Avlu’dur. Nasri Sarayları’nın o kusursuz alçı işçilikli duvarlarında, Aslanlı Avlu’nun mermer sütunlarında ve suyun o dingin akışında yürürken, bu coğrafyanın ruhuna eşlik eden isimler zihnimde ve adımlarımda canlanıyor. Gırnata’yı sıradan bir taş yığını olmaktan çıkarıp bir medeniyet zirvesine taşıyan o büyük alimler sanki bizimle birlikte yürüyor. Sarayın pencerelerinden dışarı baktığınızda, karşıdaki Albayzın mahallesinin beyaz evleri bir tablo gibi önünüze seriliyor.

Buraya ulaştığımızda mimari ile suyun nasıl aynı kompozisyonun parçaları hâline getirildiğini daha açık biçimde gördüm. Avlunun ortasındaki düzenleme, çevresini kuşatan ince sütunlar ve bunların meydana getirdiği ritim, insanda kapalı bir saraydan çok zarif bir bahçede bulunuyormuş hissi uyandırıyor.

Elhamra’yı anlatırken yalnızca “saray” kelimesini kullanmanın eksik kaldığını burada daha iyi anlıyor insan. Çünkü Elhamra’da sarayla bahçe, içerisiyle dışarısı, taşla su sürekli birbirine karışıyor.

Bir kapıdan geçiyorsunuz, önünüze bir avlu çıkıyor. Bir koridordan ilerliyorsunuz, karşınızda bir havuz beliriyor. Bir pencereden bakıyorsunuz, bu defa Gırnata şehri veya karşıdaki Albayzın evleri manzaranın bir parçası hâline geliyor.

Sanki mimar, binayı tamamladıktan sonra manzarayı ona eklememiş; daha en başından dağı, şehri, gökyüzünü ve ışığı sarayın bir parçası olarak düşünmüş.

Elhamra’nın Gizli Odası ve Aslanlı Avlu’nun Kanlı Sırrı Aylar öncesinden tükenen biletlerin peşinde geçen koşturmacaların ardından, gece yarısı 00:00 sularında sistemden düşen iptal biletlerini yakalamanın verdiği şansla adattık Elhamra Sarayı’na. Pasaport kontrolleri ve saat 09:00 randevusuyla........

© İnsaniyet