Ceza hukukumuzda esas alınan suç teorisine göre suçun unsurları; maddi unsur, manevi unsur ve hukuka aykırılık unsuru olmak üzere üç kısımda incelenmektedir. Suç, kanundaki tipe uygun haksızlık oluşturan fiildir. Suç bir haksızlık türü olsa da her haksızlık, suç olarak nitelendirilmemektedir. Ceza hukukunda bir suçtan bahsedilebilmesi için ilk önce ceza kanunundaki tipe uygun bir fiil bulunması gerekir. Ceza hukukunda fiil olmadan haksızlık olmaz, haksızlık olmadan kusur olmaz, kusur olmadan ceza olmaz kuralı geçerlidir (Mahmut Koca ve İlhan Üzülmez, (2020), “Taksirli Suçların Teorik Yapısı ve Bu Bağlamda İş Kazalarından Kaynaklanan Cezai Sorumluluğa İlişkin Değerlendirmeler”, Adalet Dergisi, S. 64, s. 239).

Suçun hukuka aykırılık unsuru, suçun hukuk düzeninin tümü bakımından hukuka aykırı olduğu, hukuk düzeni ile çatıştığı anlamına gelmektedir. Hukuk düzeninin bir bütün olduğu kabul edildiğinden dolayı hukuka aykırılık unsuru bakımından bir fiil, ya hukuka uygundur veya hukuka aykırıdır. Hukuka aykırılık unsurunu kaldıran nedenler, suç oluşturan fiilleri ceza hukukunun kapsamından çıkarıp meşru olarak görülmesini sağlamaktadır. Hukuka uygunluk nedenleri tüm hukuk düzeni bakımından fiilin hukuka uygun olmasını sağlamaktadır. Başka bir ifadeyle hukuka uygunluk nedenleri, aslında “suç” olarak cezalandırılması gereken tipik fiil işlenmesine rağmen bu fiilin, hukuka uygun kabul edilmesini sağlayarak suçun oluşmasını engellemektedir.

Hukuka uygunluk nedenleri, belirli sınırlar içinde kalmak koşuluyla fiili meşru kılmaktadır. Sınırın aşılması durumunda yeni bir sorumluluk başlamakta, sınıra uygun olması halinde fiil hukuka uygun olmaktadır.

Polisin zor kullanma yetkisi bakımından üçüncü kişilerin etkilenmesi, uygulama açısından büyük bir sorundur. Olayla ilgisi olmayan üçüncü kişiler, kolluk tarafından zor kullanılan olaylarda zarar görebilir. Bu kişiler, doğrudan kolluğa direnmemesine veya kolluğa saldırmamasına rağmen kolluğun kullandığı zordan olumsuz etkilenebilmektedir. Planlı operasyonlarda üçüncü kişilerin korunması için gerekli tedbirlerin önceden alınabilmesi mümkün olabilirse de ani gelişen olaylarda üçüncü kişiler de olaya dahil olabilmektedir. Dolayısıyla hukuka uygunluk nedenlerinde sınır, kişi bakımından aşılabilmektedir. Böyle bir durumda tek fiilin iki farklı kişiyi etkilemesi (neticesi) söz konusu olmaktadır. Muhatabına karşı hukuka uygun olan fiil, üçüncü kişi bakımından nasıl değerlendirilecektir sorusu olaya göre değişmektedir. Ayrıca polisin zor kullanma yetkisi kapsamında ceza sorumluluğu, disiplin sorumluluğu ve idarenin sorumluluğuyla ilgili birbirinden bağımsız süreçler işlemektedir.

Danıştay 10. Daire Esas No: 2016/186 Karar No : 2021/7077 sayılı kararına konu olayla ilgili olarak;

Hurdacılık işiyle uğraşan ..., 23/11/2012 tarihinde ... ve ... tarafından telefonla aranmış, bu kişiler kendilerinde bulunan hurda malzemeleri satmak istediklerini beyan ederek adreslerini vermişlerdir.

... kamyonetiyle hurda malzemelerin bulunduğu adrese gitmiş, malzemeler kamyonete yüklendikten sonra, ... kamyonete binmiş, ... ise kendi aracı ile kamyoneti takip etmeye başlamıştır.

Uşak İl Emniyet Müdürlüğü'nde komiser yardımcısı olarak görev yapan ... ve iki polis memuru çalıntı eşyaların hurdacıya satılacağı yönünde ihbar gelmesi üzerine olay yerine gitmiş, polis aracı ile önde giden malzeme yüklü kamyonetin önü kesilerek durdurulması sağlanmış, gelenlerin polis olduğunu anlayan ... kamyonetten inerek yaya olarak, ... ise aracı ile kaçmaya başlamıştır.

Komiser yardımcısı ..., yaya olarak kaçan ve daha önceki soruşturmalardan tanıdığı ...'yi önce "Samet dur kaçma" diyerek ikaz ederek yakalamak için kovalamaya başlamış, ancak ...'nin teslim olmaması üzerine zimmetli silahı ile havaya bir el ateş açmıştır.

Silah seslerini duyan mahalle sakinleri evlerinden çıkarak komiser yardımcısı ...'ya tepki göstermiş, bu tepkinin artması üzerine kaçmakta olan ... ve ..., ...'nın yanına gelerek ellerinde taş ve sopalar bulunan mahalle sakinleri ile birlikte ...'yı itekleyip vurmak suretiyle darp etmeye başlamış, arbede esnasında ... kafa........

© Hukuki Haber