Konu: Çalışma kapsamında kamuya ait işyerlerinde gerçekleşen mobbing eylemleri ve bu eylemlere karşı idare hukukuna göre hukuki başvuru yolları kamu personeli yönünden değerlendirilmiştir.

Mobbing veya hukuk literatüründeki diğer adlarıyla psikolojik taciz, manevi taciz modern çalışma ve istihdam ilişkilerinde sıklıkla duyduğumuz, hatta kimi zaman karşılaşabildiğimiz bir eylemdir.

Mobbing işyerlerinde fiziksel, cinsel taciz gibi eylemlere nazaran daha sık gerçekleşen örtük veya açık görünümlü bir kişilik hakkı ihlalidir. Mağdurun manevi bütünlüğünü hedef alan mobbing eylemlerinin ispatlanması kolay bir süreç değildir, zira mobbing mağdurların psikolojik, bünyesel ve kişisel özelliklerine göre kimi insanda çok şiddetli tesirlere neden olabilirken, kimi insan ise mobbinge uğradığının farkında bile olmayabilir. Bu açıdan öznel ve somut olayın özelliklerine göre titizlikle araştırılması ve değerlendirilmesi gereken bir konudur.

Mobbinge dair literatürde pek çok tanım bulunmaktadır. Çalışmamızın kapsamına daha uygun olduğunu düşünmemiz nedeniyle literatürdeki tanımları da dikkate alarak 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’nun 2.maddesinin (j) bendindeki tanımdan faydalandık. Buna göre mobbing, bir işyerinde mağdura karşı ısrarlı, sistematik ve süreklilik arz eden insan onurunun çiğnenmesi amacını taşıyan veya böyle bir sonucu doğuran yıldırıcı, onur kırıcı, aşağılayıcı veya utandırıcı her türlü davranışı ifade eder. 6701 sayılı Kanuna göre psikolojik taciz (mobbing) bir ayrımcılık türüdür.

Mobbing eylemi failine ve oluş şekillerine göre; üstten asta(dikey), eşitler arasında (yatay), nadir görülmekle birlikte asttan üste yönelik olarak da gerçekleşebilmektedir. (1)

Mobbing, özel hukuktan doğan hizmet ilişkilerinde olduğu gibi kamu hukukundan doğan hizmet ilişkilerinde de görülebilen yaygın bir eylemdir. Özel hukuktan doğan iş ilişkilerinde işçinin işverene karşı iş görme borcunun yanı sıra sadakat ve özen yükümlülüğü bulunmaktadır. Kamu hukukundan doğan iş ve istihdam ilişkilerinde de örneğin bir memurun iş görme borcunun yanı sıra anayasa ve kanunlara sadakat, tarafsızlık ve devlete bağlılık gibi mevzuatta belirlenen ödevlere uygun olarak görevini ifa etmesi gerekmektedir. İşçinin işverenine veya memurun Devlete (Çalıştığı kuruma) ödev ve borçlarına mukabil olarak işveren veya Devletin de çalışan personeline yönelik ücret/maaş ödeme borcunun yanı sıra çalışanını koruma ve gözetme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu sebeple, mobbinge karşı alınacak önleyici ve bastırıcı tedbirler işverenin çalışanını koruma ve gözetme yükümlülüğünün gereğidir.

Kamuda İstihdam Şekilleri

Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. Memur, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi çalışandır. Memurlar haricinde kendi meslek kanunlarına bağlı olarak çalışan diğer kamu görevlileri de vardır. Hâkim ve savcılar, askerler diğer kamu görevlilerine örnek verilebilir.

Kamu Sektörünün Kendine Özgü Yapısı İçinde Mobbing Konusu ve Güncel Gelişmeler

Kamu sektörünün kendine özgü yapısını izah edebilmek için mobbinge dair doktrindeki bir tanımdan daha faydalanmak istiyoruz. Buna göre mobbing işçinin manevi kişiliğine karşı işveren, işveren vekili veya diğer işçiler tarafından gerçekleştirilen, süreklilik göstererek sistematik hale gelen, kötü muamele, aşağılama vb. biçimde ortaya çıkan, onur kırıcı, küçültücü, yıldırıcı, bezdirici, kaygı verici, genellikle işçinin istifasını sağlama amacını taşıyan davranışlardır.(2)

Söz konusu tanım son derece kapsamlı ve doğru olmakla birlikte kamu sektörü yönüyle bakıldığında istifa mekanizması her zaman bir sonuç olarak karşımıza çıkmayabilir. Kamu sektöründe istifa müessesesi özel sektöre nazaran genellikle daha az görülmektedir. Bu durumda da mobbingin mağdurdaki tesirinin şiddet ve seviyesi artabilmektedir. Zira, fail/failler mağdur memur veya kamu görevlisinin ne yapılırsa........

© Hukuki Haber