Büyümek Değil, Sadeleşerek Güçlenmek

“Her işin hamalı olacağına, bir işin patronu ol.”

Bu veciz söz, yalnızca bir öğüt değil; bugün iş dünyasında yükselen stratejik sadeleşme ve değer inşasının da güçlü bir iradesini ifade ediyor.

Unilever’in gıda bölümünü McCormick & Company ile 15,7 milyar dolar karşılığında birleştirme kararı, görünürde klasik bir satış gibi görünse de aslında küresel iş dünyasında değişen dengelerin güçlü bir işareti.

Bu işlem, M&A’nin (birleşme ve devralmaların) artık yalnızca bir büyüme aracı olmaktan çıktığını; şirketlerin kendilerini yeniden konumlandırdıkları stratejik bir kaldıraç haline geldiğini ortaya koyuyor. Artık mesele sadece büyümek değil; doğru alanda, doğru şekilde büyüyebilmek.

Hatta daha açık bir ifadeyle: Ya birleşeceğiz ya da devrolacağız.

Bu dönüşüm, sürdürülebilir büyümenin ve ihracatın anahtarlarından biri olan birleşme ve devralmaların, son zamanlarda yeni bir evreye yani odaklanma evresine girdiğini gösteriyor.

Türkiye’de bu perspektifle, sivil toplum kuruluşları içerisinde ilk kez 2021 yılında MÜSİAD bünyesinde bir Birleşme ve Devralmalar Komitesi kurmuştuk. Amaç; özellikle yurtdışında üçüncü nesle aktarılamayan, ancak marka değeri yüksek firmaları Türk yatırımcılarla buluşturmak ve aynı zamanda Türk şirketlerinin ölçek büyüterek farklı ortaklık modelleriyle küresel rekabette daha güçlü hale gelmesini sağlamaktı.

Ne var ki bu girişim, maalesef yaklaşık bir yıl gibi kısa bir sürede sonlandırıldı. Oysa bugün gelinen noktada, bu tür yapıların ne kadar kritik olduğu çok daha net görülmektedir.

Uzun yıllar boyunca çok kategorili, geniş portföylü yapılar ölçek ekonomisinin avantajları nedeniyle tercih edildi. Ancak artık bu yaklaşım yerini daha keskin bir stratejiye bırakıyor: Odaklanma.

Unilever’in bu hamlesiyle verdiği mesaj oldukça net:

Her alanda var olmak yerine, güçlü olduğun alanda derinleşmek daha fazla katma değer yaratır.

Çünkü günümüz rekabetinde belirleyici unsur yalnızca büyüklük değil; aynı zamanda fiyatlama gücü, operasyonel verimlilik ve sürdürülebilir kârlılıktır.

Öte yandan bu dönüşüm, sektör içinde yeni bir güç dengesi de oluşturuyor. Çok uluslu şirketlerin portföylerinden çıkan iş kolları, belirli alanlara odaklanmış “pure player” * şirketler için önemli fırsatlar anlamına geliyor.

McCormick & Company gibi oyuncular, tam da bu noktada devreye girerek hem ölçeklerini büyütüyor hem de küresel konumlarını güçlendiriyor. Bu da M&A sahnesinde yeni bir gerçeği ortaya koyuyor:

Uzmanlaşan kazanıyor.

Sonuç olarak bugün tanık olduğumuz gelişme yalnızca bir satış değildir; iş dünyasında köklü bir paradigma değişimidir. Gıda devleri arasındaki bu sessiz devrim, küresel ekonomide daha büyük dönüşümlerin habercisi niteliğindedir.

Artık M&A, şirketleri büyütmenin değil; onları daha yalın, daha odaklı ve daha yüksek katma değer üreten yapılara dönüştürmenin bir aracıdır.

Önümüzdeki dönemde bu tür işlemlerin artarak devam etmesi kaçınılmaz görünüyor.

Şimdi sormamız gereken stratejik soru ise şudur:

Sıradaki büyük portföy ayrışması hangi küresel oyuncudan gelecek?

Türk şirketleri bu dönüşüme ne kadar hazırlıklı?

* “pure player” (saf oyuncu), faaliyetlerini tek bir iş alanına veya çok dar bir uzmanlık segmentine odaklayan şirket

BeTa İlim Derneği Genel Başkan Yardımcısı

© Habername