Neredeyse otuz yıldır aynı meseleyi konuşuyoruz.

1998’de TÜSİAD için hazırladığım “Türkiye’de Yeni Bir Ekonomik ve Ticari Diplomasi Stratejisine Doğru” çalışmasında, Türkiye’nin ekonomik diplomasisini kökten yeniden kurgulaması gerektiğini savunmuştum. Aradan geçen sürede dünya baştan aşağı değişti. Çin ekonomik süper güce dönüştü; yapay zekâ, enerji güvenliği, kritik mineraller, yeşil dönüşüm, yaptırımlar, teknoloji savaşları ve tedarik zincirleri dış politikanın merkezine yerleşti.

Biz ise meseleyi hâlâ zaman zaman “ticaret müşaviri yabancı dil biliyor mu?” düzeyinde tartışıyoruz.

Elbette bilmeli. Ama sorun çok daha derin.

Değiştirmemiz gereken yalnız ticaret müşaviri değil, ticaret müşavirliği konseptinin kendisidir.

İyi insan yetmez, iyi sistem gerekir

Dışişleri’nde çalıştığım yıllarda Pekin’den Hong Kong’a, Brüksel’den Paris’e büyükelçiliklerimizin, başkonsolosluklarımızın ve ticaret müşavirliklerimizin çalışmalarını yakından gözlemledim.

Haksızlık etmeyeyim. Olağanüstü müşavirler tanıdım. Cevval, yaratıcı, yerel iş dünyasına nüfuz etmiş, Türk şirketine kapı açmak için mesai kavramını unutan insanlar vardı.

Ama tersini de gördüm. Görev yaptığı ülkenin dilini konuşamayan, yerel iş dünyasında çevre kuramamış, masasından fazla kalkmayan, Ankara’dan gelen talimatları uygulayıp yerel sekreterine mektup yazdırarak görev süresini tamamlayanlar da oldu.

Böylesine önemli bir fonksiyonu insanların kişisel cevvaliyetine bırakamayız.

Ne rapor ettin değil, ne sonuç yarattın?

Bir ticaret müşavirinin başarısını Ankara’ya gönderdiği rapor sayısıyla neden ölçelim?

Kaç Türk şirketine pazar açtı? Kaç yatırımcı getirdi? Hangi ihaleyi rakiplerden önce gördü? Hangi bürokratik engeli kaldırdı? Kaç doğru ortak, müşteri veya distribütör buldu?

Üstelik yeni ekonomik diplomasinin görev alanı artık ihracattan çok daha geniş.

İş istihbaratı üretmeli; rakiplerin, sektörlerin ve tedarik zincirlerinin nereye gittiğini önceden görmeli. Teknoloji şirketlerini, üniversiteleri ve sanayicileri buluşturarak teknoloji ortaklığı ve transferi sağlamalı.

Türk şirketlerine ihracat........

© Forbes Türkiye