Bu köşeden sık sık sendika hakkını engelleyen veya kullanılmasını güvence altına almaya yetmeyen yasal düzenlemeleri eleştirdik, işçilerin haklarını genişletecek öneriler sunmaya çalıştık. Ama madalyonun bir de diğer yüzü var. Acaba yasadaki tanımıyla sınırlı tutulsa dahi işçilerin, ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını koruma ve geliştirme görevi bulunan işçi sendikaları; Anayasa, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Yasası ve diğer yasal düzenlemelerin tanıdığı olanağın ne kadarını kullanıyor?

Bu sorunun cevabını yine yasadan hareketle vermeye çalışalım. Hareket noktamız da toplu iş sözleşmeleri olacak. Çünkü İş Kanunu’ndaki düzenlemeler zaten tarafların uymak zorunda olduğu düzenlemelerdir. Elbette yasaya dahi uymayan işverenler bulunduğunu biliyoruz. Sendikal örgütlenme yasalardaki temel hakların kullanılmasının da güvencesi olmalıdır ve bu başka bir yazının konusu.

Sınır emredici hükümler

Toplu iş sözleşmesi, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Yasası’na göre iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümlerin yanı sıra tarafların karşılıklı hak ve borçları ile sözleşmenin uygulanması ve denetimini ve uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yolları düzenleyen hükümleri de içerebilir. Yine yasaya göre toplu iş sözleşmelerinde Anayasa’ya ve kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler bulunamaz. Yani sınır emredici düzenlemelerdir. Emredici düzenlemelerin büyük çoğunluğu ise kıdem tazminatı tavanı vb. istisnalar dışında, işçi lehine düzenlemelerdir.

Hatta yine yasaya göre toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz. İş sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır. Toplu iş sözleşmesinde iş sözleşmelerine aykırı hükümlerin bulunması halinde ise iş sözleşmesinin işçi yararına olan hükümleri geçerli, işçi aleyhine hükümler ise geçersizdir.

Bu düzenlemeler aslında sendikalara üyesi işçilerin haklarını geliştirmek için önemli bir imkan sunmaktadır.........

© Evrensel