We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Din Bilim Siyaset

1 4 0
04.11.2019

İnsanın tanrıyla geliştirdiği ilişki dini, tabiatla kurduğu etkileşim bilimi ve diğer hemcinsleriyle arasındaki irtibat siyaseti doğurdu. Tarih boyunca bu üç disiplin arasındaki otorite mücadelesi hiç bitmedi. Hangisi güçlendiyse hayatın tüm alanlarını kontrol etmek istedi.

Modern öncesi dönemdeki dinin baskın rolünü bu dönemde bilim devraldı. Artık dinin etki alanı azaldı. Avrupa’da laiklik ilk bu mücadelenin bilim lehine döndüğü zamanda icat edildi. Bu aslında din aleyhine ve bilim lehine bir uzlaşma arayışının sonucuydu.

Din gerçekte insanın anlam arayışına, onu var eden Yüce Kudret tarafından verilmiş bir cevabın prototipi idi. İnsan onu şişirdi ve büyüttü. Belki de kendi alanı dışına sürükledi. Böylece onu ideoloji haline getirdi. Din, ontolojik tecessüsüne cevap üretebilecek bir imkân iken insan onu kendisine ait her alanı ihata eden bir konuma taşıdı. Hâlbuki onun öncelikli varoluş alanı ve gayesi insanın manevi huzuru ile ahlaki tekâmülü idi. Şüphesiz din de bir araç idi. Her araç bir amaç için vardır. Amacı dışına çıkarılan veya amacı dışında kullanılan her araç âtıl kalır. Yukarıdaki “prototip” tanımlaması bunun için yapılmıştı.” İlk örnek” zamanla insan tarafından eklemelerle çoğaltıldı. Yani dinin bir Yüce Kudret tarafından ilham edilmiş, vahyedilmiş kısmı vardır bir de insan tarafından üretilmiş bir bölümü vardır. Epistemolojik olarak bu ikisi farklı değerleri haizdir. Din ile onun yorumunu aynı kefeye koyan zihniyet her ikisine de haksızlık etmiş olur. Zira din bir ilaha râcî iken din yorumu bir insana râcîdir. Epistemolojik fark buradan kaynaklanır.

İnsanı var eden Kudret onu çıldırtıcı soru ve sorunlarıyla baş başa bırakmadı. Bu zaten “var etmenin amaçlılığı” prensibiyle de uyuşmazdı. Deist bir algıyı besleyen veriler mevcut olsa da teist bir gerçekliğe işaret eden koskoca bir tarih gerimizde durmaktadır. İnsanlık envâî çeşit inanç biçimlerini yaşaya gelmiş ve yaşamaya da devam etmektedir. Zaten insana ait olan bir şey ilanihaye var olamaz. Eğer bir olgu (Tanrı) insanlıkla yaşıtsa,........

© Enpolitik