“Sigara ateşinden büyük yangın çıkmaz.” denilebilir. Fakat insanlık tecrübesi göstermiştir ki büyük felaketlerin önemli bir kısmı, başlangıçta önemsenmeyen küçük kıvılcımların büyümesiyle meydana gelmiştir. Bir kıvılcım ormanı, küçük bir çatlak barajı, gevşek bırakılan bir vida büyük bir sistemi tehdit edebilir. Hayatın değişmez gerçeklerinden biri şudur; sonucun büyüklüğü, sebebin büyüklüğüyle her zaman orantılı değildir.

İnsan ilişkileri de böyledir. Büyük kavgalar bazen küçük bir sözle, büyük ayrılıklar basit bir kırgınlıkla, büyük düşmanlıklar zamanında giderilmeyen bir yanlış anlamayla başlar. Aileler bir günde dağılmaz; ihmal edilen sevgi, eksilen ilgi, biriktirilen kırgınlık ve konuşulmayan meseleler zaman içerisinde gönüller arasındaki mesafeyi büyütür. Ticari iflaslar da çoğu zaman tek bir büyük hatadan değil, peş peşe yapılan küçük hesapsızlıklardan doğar. Ahlâkî çöküşler de birden gerçekleşmez; insan önce küçük bir taviz verir, ardından verdiği tavize alışır, sonra daha büyüğünü normal görmeye başlar.

İslâm, insanı yalnız büyük günahlara karşı değil, günaha götüren yollar konusunda da uyarmıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de, “Şeytanın adımlarına uymayın.” (Bakara, 168) buyrulması son derece dikkat çekicidir. Ayette şeytanın “yolu”ndan değil, “adımları”ndan söz edilir. Çünkü insan çoğu zaman büyük bir kötülüğün içerisine bir anda düşmez; oraya küçük adımlarla gider. Haram önce merak, sonra yakınlaşma, ardından alışkanlık, nihayet hayat tarzı hâline gelebilir. Günahın büyüğünden........

© Denge