Küresel ekonomide son ayların en kritik kırılmalarından biri, tarımsal girdi fiyatlarında yaşanıyor. Gübre, enerji, yem ve lojistik maliyetlerindeki artış, tarımı aşarak ekonominin geneline yayılan güçlü bir maliyet şoku yaratıyor.

Bu sürecin Türkiye gibi hem tarımsal üretici hem de turizm ülkesi olan ekonomiler üzerindeki etkisi daha da belirgin bir yapıda.

Özellikle İran savaşı enerji ve tarım girdi piyasalarında sert dalgalanmalar yaratmış, Brent petrol fiyatını yaklaşık yüzde 50 artırarak 110 doların üzerine çıkarmıştır.

Dünya Bankası verilerine göre küresel gübre fiyat endeksi 2020- 2022 döneminde yaklaşık üç katına çıkarak tarihsel zirvesini görmüş; sonrasında gerilese de 2025 yılı itibarıyla pandemi öncesi seviyelerin yaklaşık iki katı civarında seyretmiş, doğalgaz fiyatları 5 dolardan 30 doların üzerine kadar çıkmış; bu da gübre üretim maliyetlerini doğrudan yukarı taşımıştır.

Özellikle son birkaç aydır gözlemlediğimiz artışlar başta tarım olmak üzere ülke ekonomisinde enflasyon oranını daha da yukarı taşıyan bir etken olarak karşımıza çıkmıştır.

Daha yakın zamanda yapılan Dünya Bankası öngörülerine göre 2026 yılında sadece yüzde 16 yükselmesi beklenen emtia fiyatları, enerji ve gübre piyasasındaki şoklarla daha şimdiden rekor seviyelere yükselmiştir.

Mart ayında gübre fiyatları yalnızca bir ayda yüzde 26........

© Cumhuriyet