Yazıya başlarken şunu belirtelim, üzerine konuşacağımız CHP, butlan talihsizliğine uğramadan önceki CHP’dir.

Çok partili dönemin ilk serbest seçimleri 14 Mayıs 1950’de yapıldı. Dönemin iktidar partisi Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP), ana muhalefet partisi Demokrat Parti’nin (DP) görüşünü ve katkılarını da alarak hazırlamış olduğu bir seçim kanununun uygulandığı bu seçimin sonucunda iktidar CHP’den DP’ye geçti.

Mükemmel bir seçim kanununun tam bir tarafsızlıkla uygulandığı 1950 seçimleri, hiçbir ciddi şikâyet ya da itirazla karşılaşmadan sonuçlandı. Bu sonuç, kendi getirdiği kanunla iktidarını kaybeden CHP’nin onurudur. Oysa DP’nin yasada yaptığı değişikliklerin uygulandığı 1957 seçimleri muhalefet partilerinin çok sayıda itiraz ve şikâyetlerine sahne olmuştur. Daha sonraki iktidarlar zamanındaki seçimlerde gündeme gelen itirazları, tartışmaları saymıyorum bile.

Çok partili dönem boyunca hiçbir seçimde Meclis’teki sandalyelerin çoğunluğunu elde edemeyen CHP, doğal olarak tek başına iktidar da olamamış, yalnızca bazı hükümetlerde koalisyon ortağı olarak yer alabilmiştir. Bunları şöyle özetleyebiliriz:

- 1961- 1965 arasında, İnönü’nün başkanlığında CHP- Adalet Partisi (AP) ardından CHP- CKMP- YTP hükümetleri kuruldu.

- Parti iki kez bağımsız milletvekillerinin desteği ile hükümet kurmuştur. (1965 İnönü ve 1978 Ecevit hükümetleri)

- 1973 sonrasında Ecevit’in başkanlığında kurulan CHP-MSP (Milli Selamet Partisi) hükümetinin ömrü yalnızca 10 ay olmuştur.

- 12 Eylül sonrasında CHP’li oy tabanınca desteklenmekte olan SHP, DYP (Doğru Yol Partisi) Genel Başkanı Süleyman Demirel’in kurduğu hükümete katılmıştır.

- CHP 1977 seçimlerinde 213 milletvekili çıkararak birinci sırayı alırken tek başına hükümet kurmayı da denemiş ancak bu kez de milletvekili sayısı yeterli olmadığı için güvenoyu alamamıştır. (Hükümet kurabilmek için gerekli olan en az sandalye sayısı 226 idi.)

Sonuç olarak CHP, 1950’den bu yana 76 yıllık dönemde yalnızca, 7 yıl 6 ay süreyle koalisyon ortağı........

© Cumhuriyet