Tokom „Nobelove sedmice“ 2026. godine dvije istaknute žene osvojile su ove prestižne nagrade u razmaku od samo jednog dana. Anne Carson (En Karson), kanadska pjesnikinja, esejistkinja i klasična filologinja, dobila je Nobelovu nagradu za književnost u četvrtak, 8. oktobra 2026. godine. Švedska akademija nagradila ju je za njen „odvažan i inovativan opus koji je, kroz razigrani dijalog s klasičnom tradicijom, stvorio nove oblike savremene književnosti“.

Navanethem Navi Pillay (Navi Pilej), južnoafrička pravnica i bivša visoka komesarka UN-a za ljudska prava, dobila je Nobelovu nagradu za mir u petak, 9. oktobra 2026. godine. Norveški Nobelov komitet dodijelio joj je priznanje za njene dugogodišnje napore u promovisanju mira, odbrani međunarodnog prava i borbi protiv ratnih zločina i genocida.

Obje nagrade pojedinačno iznose 12 miliona švedskih kruna (oko 1,1 milion eura), a zvanično će im biti uručene na ceremonijama koje se tradicionalno održavaju 10. decembra, na godišnjicu smrti Alfreda Nobela. Na taj isti dan obilježava se i Međunarodni dan ljudskih prava, u znak sjećanja na dan kada je Generalna skupština Ujedinjenih naroda 1948. godine usvojila Univerzalnu deklaraciju o ljudskim pravima.

Dana 27. novembra 1895. godine Alfred Nobel potpisao je svoju posljednju volju i testament, kojima je najveći dio svog bogatstva namijenio za dodjelu niza nagrada, danas poznatih kao Nobelove nagrade.

Iako žene nisu bile u potpunosti isključene iz dodjele Nobelovih nagrada, ipak su od 1901. godine do danas osvojile manje od 7% svih dodijeljenih nagrada (69 žena među više od 900 laureata).

Niska zastupljenost žena među dobitnicima Nobelove nagrade nije posljedica nedostatka talenta ili naučnih otkrića, već proizlazi iz istorijskih i strukturnih nejednakosti. Komiteti za dodjelu Nobelovih nagrada oslanjaju se na nominacije iz cijelog svijeta, ali budući da su istorijski rukovodeće pozicije na profesorskim mjestima, dekanatima i u laboratorijama uglavnom bile pod dominacijom muškaraca, žene su znatno rjeđe bile nominovane za ove prestižne nagrade.

Iako su naučnice i istraživačice ostvarile ogroman napredak tokom prošlog vijeka, poznato je da su žene globalno i dalje nedovoljno zastupljene u prirodnim naukama, tehnologiji, inženjerstvu i matematici. Istraživanja su pokazala da se žene koje ustraju u ovim profesijama suočavaju s eksplicitnim i........

© BUKA Magazin