ABD Başkanı Donald Trump, Davos, İsviçre’deki Dünya Ekonomik Forumu’nda dünya kapitalizminin siyasi ve ekonomik liderlerine hitap etti. Şaşırtıcı bir şekilde gündemdeki ana mesele, bir Kuzey Kutbu adası olan Grönland.

Grönland ismi, neredeyse tamamen buzla kaplı bir yer için nasıl ortaya çıktı? Görünüşe göre bu, bin yıldan fazla bir süre önce bölgeye gelen Viking kaşiflerin uyguladığı bir pazarlama taktiğiydi. Adaya “Yeşil Ülke” (Greenland) demek, yerleşimcileri bölgeye çekme çabasıydı. İronik bir şekilde, Grönland iklim değişikliği nedeniyle şimdi gerçekten daha yeşil hale geliyor. 2025’te yayınlanan yeni araştırmalar, Grönland’ın buz tabakasının hızla eridiğini ve bir zamanlar kar ve buzun hakim olduğu bölgelerde bitki örtüsünün yayıldığını gösteriyor. Son otuz yılda, Grönland’ın buz tabakası ve buzullarından tahminen 11 bin mil karelik alan eridi. Bu kayıp, Massachusetts eyaletinden biraz daha büyük bir alana denk geliyor ve Grönland’ın toplam buz örtüsünün yaklaşık yüzde 1,6’sını temsil ediyor.

Grönland coğrafi olarak Kuzey Amerika kıtasının bir parçasıdır ancak özerk de olsa Danimarka’ya bağlıdır. Danimarkalılar, tıpkı İngilizlerin “Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı” demesi gibi, “Danimarka Krallığı” demeyi severler. Monarşik sömürge mirası hala devam ediyor. Sömürgeciliğin Kuzey Amerika’daki yerli halklar için ne anlama geldiğini ise hepimiz biliyoruz.

Ada, 18. yüzyılda bir Norveç mülküydü ancak Norveç o dönemde Danimarka İmparatorluğu’nun bir parçasıydı ve bağımsızlığını ancak 1905’te kazanabildi. Danimarka ise Grönland’ı elinde tuttu. İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası Danimarka’yı işgal ettiğinde, Grönlandlılar daha çok ABD’ye yöneldiler. Ancak ada hiçbir zaman bir ABD toprağı olmadı. Savaştan sonra Danimarka kontrolü yeniden ele aldı ve 1953’te Grönland’ın resmi statüsünü bir koloniden Danimarka’nın “denizaşırı ilçesine” dönüştürdü. Grönland halkına bu devralma konusunda danışılmadı. Grönland anayasası, 1953’ten 1979’a kadar olan dönemi aslında bir “gizli kolonizasyon” aşaması olarak adlandırır. Grönland nihayet 1979’da özerklik kazandı ve 1985’te Grönlandlılar, 1973’te Danimarka’nın bir parçası olarak katıldıkları Avrupa Ekonomik Topluluğu’ndan (AET) ayrılmaya karar verdiler.

Soğuk Savaş, ABD’nin Sovyetler Birliği’ni Kuzey Kutbu’ndan uzak tutmak için Grönland’ı bir üs olarak devralma taleplerini başlattı. ABD, Grönland’ı satın almak için 100 milyon dolar teklif etti. Danimarka satmayı kabul etmedi ancak ABD’nin adada........

© Aydınlık