Samsun Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mahmut Aydın, Vatikan diplomasisinin Papa 14. Leo döneminde geçirdiği dönüşümü AA Analiz için kaleme aldı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın ABD/İsrail-İran Savaşı bağlamındaki sert söylemleri ve İsrail’e verdiği koşulsuz desteği karşısında Papa 14. Leo’nun savaş karşıtı açıklamaları dikkat çekici bir karşı söylem oluşturdu. Öyle ki 14. Leo’nun "Tanrı adına savaş" ve "ahlaki misyon" söylemleriyle meşrulaştırılan askeri müdahaleleri açık biçimde eleştirmesi, yalnızca dini bir vicdan çağrısı olarak değil, küresel siyasete yönelik doğrudan bir ahlaki müdahale olarak yorumlandı. Tam da bu açıklamaların ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Vatikan’a giderek Papa 14. Leo ile görüşmesi, Vatikan diplomasisinin yeniden küresel siyasetin merkezinde konumlandığı yönündeki tartışmaları güçlendirdi.

Papa 14. Leo ile birlikte dönüşen Vatikan diplomasisi

Vatikan, modern uluslararası sistem içerisinde klasik anlamda askeri, ekonomik ya da demografik bir güç olmamasına rağmen yüzyıllardır küresel siyasetin en etkili aktörlerinden biri olmayı başarmıştır. Bunun temel nedeni, Vatikan’ın maddi güçten ziyade ahlaki meşruiyet üretme kapasitesidir. Papalık makamı özellikle savaşlar, insani krizler ve küresel kutuplaşma dönemlerinde dini bir otorite olmanın yanında uluslararası sistemin vicdani merkezi gibi kendini konumlandırmaktadır. Papa 14. Leo ile birlikte Vatikan diplomasisinin tonunda ve yönteminde yaşanan değişim ise bu rolün yeniden tanımlandığını göstermektedir.

Aslında Vatikan diplomasisinin temel karakteri tarihsel olarak "dengeci ahlaki müdahale" üzerine kuruluydu. Soğuk Savaş döneminde Papa 2. Jean Paul’un Doğu Avrupa’daki komünist rejimlere karşı geliştirdiği manevi-politik strateji, Vatikan’ın küresel siyasette ne kadar etkili olabileceğini göstermişti. Polonya’daki Dayanışma Hareketi’nin moral desteğinde papalığın rolü yalnızca dini olmanın yanında stratejik bir müdahaleydi. Benzer şekilde Küba-ABD yakınlaşmasında, Latin Amerika’daki insan hakları krizlerinde ya da Afrika’daki iç savaşlarda Vatikan çoğu zaman doğrudan taraf olmadan arabulucu rolü üstlenmişti. Papa 14. Leo döneminde dikkat çeken değişim, Vatikan’ın artık "sessiz arabulucu" rolüyle yetinmeyeceğinin işaretidir. Nitekim Rusya-Ukrayna Savaşı, Gazze krizi ve İran gerilimi gibi başlıklarda Vatikan’ın daha görünür, daha doğrudan ve daha müdahil bir söylem geliştirdiğini görüyoruz. Bu durum diplomatik üslup değişikliğinden öte Vatikan’ın küresel sistemde yeniden konumlanma arayışının işareti olarak okunabilir.

Bu dönüşümün en görünür olduğu alan Gazze oldu. Gazze’de........

© Anadolu Ajansı Analiz