Venezuela rnei, yalnzca bir ulusal trajedi deil, ayn zamanda uluslararas sistemin mevcut krlganlklarnn somut bir yansmas olarak, gelecek nesiller iin stratejik bir ders nitelii tamaktadr. Bu eylem, g asimetrilerinin kresel dzeni nasl belirlediini ac bir biimde hatrlatmakta; tm bamsz devletleri, egemenliklerini korumak iin ok katmanl, proaktif ve entegre savunma stratejileri gelitirmeye zorlamaktadr.

Faruk nalan / Yazar

Venezuela Devlet Bakan Nicolas Maduro'nun, yabanc bir devletin zel askeri birimleri tarafndan Caracas'n merkezinde, resmi konutu iinde ve tam yetkiyle grevini srdrrken ani bir operasyonla alkonularak lke topraklar dna karlmas, uluslararas ilikiler disiplininin temel paradigmalarn sarsan bir dnm noktasdr. Bu eylem, devlet egemenliinin yalnzca hukuki bir soyutlama olmadn, ayn zamanda somut g ilikileriyle dorudan belirlenen bir gereklik olduunu ortaya koymaktadr. Modern devlet sisteminin kurucu unsuru olarak kabul edilen, kkeni 1648 Westphalia Bar'na dayanan mutlak egemenlik anlay, bu operasyonla birlikte byk glerin stratejik ncelikleri karsnda tamamen geersiz klnmtr. Birlemi Milletler art'nn 2. maddesinde aka tanmlanan kuvvet kullanmama ykmll, devletlerin i ilerine karmama prensibi ve toprak btnlne mutlak sayg zorunluluu, bu tr tek tarafl mdahalelerde yalnzca retorik bir deer tamaktadr. Normatif dzenlemeler, gl aktrlerin jeopolitik hesaplar karsnda balayc olmaktan uzaklamakta; aksine, bu aktrlerin eylemlerini merulatrmak iin seici biimde yorumlanan aralara dnmektedir. Kresel sistemdeki bu asimetri, orta lekli ve gelimekte olan devletlerin srekli bir krlganlk hissiyle kar karya kalmasna yol amakta; egemenlik kavramn, yalnzca fiili savunma kapasitesiyle anlaml hale gelen koullu bir statye indirgemektedir.

Emperyal pratiklerin dna kld

Bu mdahale biimi, yirminci yzyln klasik emperyal pratiklerinden belirgin biimde ayrmaktadr. Geleneksel dnemde rejim deiiklikleri, geni apl konvansiyonel igaller, hava bombardmanlar veya yerel ibirliki gler araclyla desteklenen i savalarla gerekletirilirdi. Oysa bu operasyon, devlet ynetiminin en st noktasn dorudan hedef alan, yksek teknolojiye dayal ve minimal grnrle sahip bir yaklam temsil etmektedir. zel kuvvetlerin gece koullarnda hassas istihbaratla desteklenen hzl baskn, iletiim sistemlerinin anlk fel edilmesi, liderin fiziksel izolasyonu ve ardndan lkenin ynetim boluu yaratlarak d aktrlerin belirledii bir "gei mekanizmas"na teslim edilmesi, stratejik etkinlii maksimize eden bir modeldir. Bu yntem, ar lojistik gereksinimlerden, uzun sreli asker varlk maliyetlerinden ve geni lekli uluslararas knamalardan byk lde kanmaktadr. Operasyonel hz, siber destek unsurlar ve hava tahliye kapasitesi sayesinde, eylem birka saat iinde tamamlanmakta; kamuoyu tepkisi olumadan "baar" ilan edilmektedir. Bu dnm, g projeksiyonunun niteliinde kkl bir evrime iaret etmekte; devletler aras atmann artk ak sava alanlarndan, karar alma merkezlerinin dorudan ntrletirilmesine kaydn gstermektedir. Benzer taktiklerin gelecekte baka balamlarda da kullanlma olasl, tm ulusal liderleri potansiyel hedef haline getirmekte; uluslararas sistemin gvenlik algsn kkten deitirmektedir.

Operasyon sonras ABD ynetiminin kulland resmi ve gayriresmi........

© Açık Görüş