Son yıllarda Türkiye’de alışveriş yapan hemen herkesin aklından benzer bir soru geçiyor: “Bu ürün gerçekten bu kadar eder mi?” Market raflarında, restoran menülerinde, kiralarda ya da otomobil ilanlarında gördüğümüz rakamlar artık çoğu zaman tek başına bir anlam ifade etmiyor. Çünkü yalnızca fiyatlar değil, fiyatları değerlendirme biçimimiz de değişti.

Bunun temel nedenlerinden biri, fiyat algımızın değişmesidir. Fiyat algısı, bir ürün veya hizmet için ödenmesi gereken makul fiyatın insanların zihninde oluşan karşılığıdır. Bu algı; geçmiş deneyimler, gelir düzeyi, benzer ürünlerin fiyatları ve içinde bulunulan ekonomik koşullar tarafından biçimlendirilir.

Uzun yıllar aynı ürünü benzer fiyatlardan satın alan bir kişi, o ürünün normal fiyatına ilişkin doğal bir referans geliştirir. Davranışsal ekonomi literatüründe bu referans fiyat, tüketicilerin satın alma kararlarında önemli bir rol oynar. İnsanlar çoğu zaman fiyatları mutlak değerleriyle değil, zihinlerindeki bu referans fiyatıyla karşılaştırarak değerlendirir.

Ancak referans fiyat her zaman sabit kalmaz. Özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde fiyatlar hızla değiştikçe tüketicilerin zihnindeki bu referans fiyatı sürekli değişime uğrar. Bunun sonucunda tüketicilerin zihnindeki referans fiyat giderek belirsizleşir.

Türkiye’de son yıllarda yaşanan yüksek enflasyon bunun en belirgin örneklerinden biri oldu. Özellikle 2021 Eylül ayında başlayan faiz indirimlerinin yarattığı hızlı enflasyon artışı fiyat algısının bozulmasında büyük rol oynadı. Bir zamanlar 100 lirayla marketten dolu bir poşetle çıkılabilirken, bugün aynı........

© 10 Haber