Bir ülkede yasa dışı bahis ve kara para operasyonları yapılır.

Aylar boyunca soruşturmalar yürütülür; insanlar gözaltına alınır, tutuklamalar gerçekleşir, para trafiği araştırılır, hesaplar incelenir ve suç örgütleri ortaya çıkarılmaya çalışılır.

Bunların hepsi devletin görevidir.

Fakat bu kadar büyük bir bahis ve kumar ekonomisinin yalnızca onu kuranların marifeti olmadığını da kabul etmek gerekir. Bu ekonomiyi besleyen, büyüten ve yaşatan milyonlarca insanın hayalleri de tablonun bir parçasıdır.

Çünkü mesele yalnızca yasa dışı, yasal bahis değildir. Yasal veya yasa dışı farklı yatırım ve şans oyunları üzerinden üç beş kuruşunu kısa sürede büyük bir servete dönüştürme hayali kuran insanların sayısı da az değildir.

Bir liranın bir milyon lira olması, yıllarca maaşla, birikimle ve alın teriyle uğraşmadan bir anda zenginleşmek, hayatın bütün ekonomik gerçekliğini birkaç dakikalık bir ihtimale teslim etmek…

Bunun adı ne olursa olsun, toplumun daha derin bir meselesiyle karşı karşıyayız; emekle ulaşamayacağımızı düşündüğümüz servete, akla ve mantığa aykırı yollarla ulaşma arzusu.

Bu arzu, yasa dışı veya yasal bahis düzeneklerinin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda ahlaki bir zeminde de büyümesine yol açıyor. Çünkü bahis ağları insanlara yalnızca para kazanma ihtimali sunmuyor; emeğin, sabrın ve uzun vadeli çabanın gereksiz olduğu yanılsamasını da yayıyor. İnsanlara “Çalışarak yıllarca beklemek yerine, bugün bir ihtimali satın al” diyor.

Oysa bir insanın kazancı yalnızca kendi cebini ilgilendirmez. Kazancın nasıl elde edildiği; ailesini, çevresini, iş ilişkilerini ve toplumun ortak güven duygusunu da etkiler. Ailesinin rızkını bir ihtimale yatıran, borç aldığı parayı kaybetme riskini göze alan veya başkasının kaybı üzerinden kazanç sağlamayı normalleştiren kişi, farkında olsun ya da olmasın, toplumsal sorumluluk alanından uzaklaşır. Sorumsuzluk kişinin egosunu besler, ahlak ve vicdan ölçülerini gereksiz hale getirir.

Bu noktada artık yalnızca devleti değil, toplumu da konuşmak zorundayız. Devlet denetler; polis soruşturur, savcı soruşturma açar, mahkeme hüküm verir. Ancak insanın cebindeki parayı nereye koyacağına, borç alıp almayacağına veya ailesinin rızkını bir ihtimale yatırıp yatırmayacağına devlet her an karar veremez.

Bu nedenle hukuki denetimin yanında ahlakın ve vicdanın denetimine de ihtiyaç vardır. Yasa dışı veya yasal bahisle mücadele, yalnızca suç örgütlerinin hesaplarını kapatmakla tamamlanamaz; o hesapları besleyen emeksiz kazanç arzusunu da sorgulamak gerekir. Çünkü suç düzenekleri, toplumda karşılık bulmadığı sürece büyüyemez.

Bugün bir tarafta aldığı maaşla ailesini geçindiremeyen, emeğinin karşılığını alamadığı için mücadele eden madenciler ve işçiler var. Diğer tarafta ise cebindeki birkaç kuruşu, hatta borç aldığı parayı kısa yoldan servete dönüştürme ihtimali uğruna riske atan insanlar bulunuyor.

Bu iki görüntüyü birbirinden tamamen ayrı meseleler olarak görmemeliyiz. Çünkü ikisinin arkasında da Türkiye’nin ekonomik ve toplumsal gerçekliği var; birinde emeğin karşılığını alamama, diğerinde ise emeğin karşılığını beklemeden zengin olma arzusu!

Bir tarafta alın terinin değersizleşmesi, diğer tarafta alın terine sabrın azalması var. Bu iki durum birbirinden farklı görünse de aynı toplumsal zeminde buluşuyor; insanlar emeklerinin karşılığını alamadıkça çalışmaya olan güvenlerini kaybediyor; çalışarak ilerlemenin mümkün olduğuna inanmadıkça da kısa yollara........

© Yeniçağ