Dünya enerji trafiğinin can damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı, son yıllarda yalnızca jeopolitik gerilimlerle değil, aynı zamanda hukuki tartışmalarla da gündeme geliyor. Peki bu kritik su yolunda gerçekten kim egemen? İran mı, Umman mı, yoksa uluslararası hukuk mu?

Basra Körfezi’ni açık denizlere bağlayan dar bir geçit olan Hürmüz Boğazı, coğrafi olarak İran ve Umman arasında yer alıyor. İlk bakışta yanıt basit gibi görünüyor: Boğazın iki yakası bu iki ülkeye ait olduğuna göre egemenlik de onlarda. Ancak uluslararası deniz hukuku devreye girdiğinde tablo oldukça karmaşık hale geliyor.

Uluslararası hukuk açısından Hürmüz Boğazı, “uluslararası boğaz” statüsünde kabul ediliyor. Bu tanım, sıradan karasularından farklı bir rejimi beraberinde getiriyor. Evet, İran ve Umman kendi kıyılarına bitişik sularda egemenlik hakkına sahip. Ancak bu egemenlik mutlak değil. Çünkü boğaz, küresel deniz ticareti için vazgeçilmez bir geçiş noktası.

İşte burada “transit geçiş” ya da “uğraksız geçiş” kavramı devreye giriyor. Bu rejime göre, gemiler ve uçaklar Hürmüz Boğazı’ndan kesintisiz ve hızlı bir şekilde geçme hakkına sahiptir.

Üstelik bu hak yalnızca ticari gemilere değil, askeri unsurlara da tanınıyor.

Daha da önemlisi, kıyıdaş devletler bu geçişi durduramıyor ya da keyfi şekilde........

© Yeniçağ