Anahtar Kelimeler / Eğlence-1

Dilimizde “vakit geçirmek, oyalanmak, bekletmek” anlamına gelen “eğlemek” kelimesi, -n ara eki alarak dönüşlü bir fiil olan “eğlenmek” kelimesine dönüşmüştür. Eğlenmek, yâni insanın kendini oyalaması, boş vakit geçirmesi anlamında kullanılır. Eğlence de, her ne kadar olumlu anlamda kullanılsa da, gereksiz işlerle uğraşmak, boş zaman geçirirken yapılan işlere denir. Yâni sanki yapılmazsa pek bir kayıp olmayacaktır sanılır. Oyun oynamak, neşeli zaman geçirmek, eğlence diye anılır. Sanki gerekli işler yaparken eğlenilmez, keyifli ve kaliteli zaman geçirilmez gibi bir anlayış vardır.

Eğlence sâdece tâtile çıkınca, tâtil yerlerinde, lunapark ve piknik alanları gibi özel alanlarda olursa mâkul karşılanır. İşini yaparken neşeli, şen, mutlu ve keyifli olduğu dışarıdan belli olanlar, “dalgayı bırak işine bak” diye uyarılır. Oysa insan ne iş yaparsa yapsın, çalışırken de, ibâdet ederken de keyif alıyorsa eğleniyor demektir. Rahman Sûresi 29. Âyette geçen “ulle yevmin huve fî şe/n(in)” ifâdesindeki “şen” kelimesi birçok müfessir tarafından “neşe” olarak tercüme edilmiş ve “yaratmak” olarak yorumlanmıştır. Yâni dilimizde mutlu ile eşanlamlı kullanılan “şen” kelimesi “yaratmak, bir işle meşgul olmak” anlamına gelmektedir.

Eğlencenin boş vakitte, zorunlu işler dışında yapılan bir faaliyet olduğu düşüncesinin ardında bir kontrol anlayışı vardır. Eğlencenin yeri, zamânı, içeriği, katılımcıları belli olmalıdır ki kontrol altında olsun. Ritüeller gelenekleşmiş, içeriği ve biçimi ve de fâilleri tespit edilmiş eğlencelerdir. Bu tür eğlenceler, kişisel (özel ve öznel) olmayan, toplumsal, ikinci kişilerin varlığına endeksli, kendiliğinden (spontan) olmayan, doğallıktan koparılmış, kendini tekrarlayan, değişikliğin tepki aldığı eylemlerdir. Mesela düğünlerin çoğunlukla hafta sonu ve akşam saatinde, hayâtın olmazsa olmazlarının dışında, sâdece dâvetlilerin katılabildiği, özel kıyâfetlerin giyildiği, mekânı bellidir. Yâ da millî ya da dinî bayramları düşünelim. Millî bayramlar devlet protokolünce düzenlenecek kadar şekilci, akışı belli, plânlı ve programlıdır. Bu program o kadar önemlidir ki, bozulmasın ve aksamasın diye resmî tâtil yapılır. Dinî bayramlar yöresel farklılıklar açısından daha esnek olsa da namaz saati, âile yemekleri, hediyeler, ziyâretler açısından keyfiliğe yer olmayan ritüellerdir.

Eğlence,........

© YeniBirlik