menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Sol ideolojide Kemalizm’in yeri var mı?

20 0
12.11.2026

Türkiye’de sol siyasetin önemli bir bölümü, tarihsel süreç boyunca kurucu ideoloji olan Kemalizm ile amorf ve çelişkili bir ilişki geliştirdi. Günümüzde TKP ve TİP gibi kendisini sosyalist olarak tanımlayan yapıların, Kemalizm’i “ilerici”, “anti-emperyalist” ve adeta “sol bir zemin” olarak rasyonalize edip savunması derin bir ideolojik paradoks barındırmaktadır. Kemalizm, özü itibarıyla sınıfsal çelişkileri reddeden, toplumu sınıflar arası mücadele yerine harmonik bir bütün olarak gören “solidarist” (dayanışmacı) ve korporatist bir ideolojidir.  Atatürk’ün “Halkçılık” ilkesi ise, Marksist sınıf teorisinin tam karşısında konumlanır. Bu ilkeye göre Türkiye toplumu birbirine zıt sınıflardan değil; birbirini tamamlayan meslek gruplarından (çiftçi, işçi, esnaf, tüccar) oluşmaktadır. Türk milleti imtiyazsız, sınıfsız, kaynaşmış bir millettir sözü ile Atatürk sınıfları dahi reddeder.

Cumhuriyetin kurucu kadroları, Sovyetler Birliği ile dönemsel olarak anti-emperyalist ve pragmatik bir jeopolitik ittifak kurmuş olsa da, içeride kapitalist bir ulus-devlet ve yerli bir burjuvazi yaratmayı hedeflemiştir. Meraklısı 1. İzmir İkitsat Kongresi sonuçlarına bakabilir. Dolayısıyla Kemalizm hiçbir zaman sol, sosyalist ya da işçi sınıfı ideolojisi olmamış; aksine mülkiyet ilişkilerini koruyan, devlet eliyle milli bir burjuva yaratmak isteyen sağcılıktır.

Günümüz ulusalcı-sol retoriklerinin iddia ettiğinin aksine, Atatürk dönemi ve erken cumhuriyet bürokrasisi, işçi sınıfının örgütlü mücadelesini ve sol hareketleri devletin bekasına yönelik en büyük tehditlerden biri olarak görmüş ve sert yasal tedbirlerle bastırmıştır. 1925’te çıkarılan Takrir-i Sükun Kanunu, Şeyh Said İsyanı’nı bastırmak için çıkarılsa da bu olağanüstü hal kanunu, sadece Kürt hareketini değil, ülkedeki tüm sol neşriyatı ve örgütlenmeleri de hedef almıştır. TKP yayın organları kapatılmış, kadroları İstiklal Mahkemeleri’nde yargılanarak hapsedilmiştir.

1938 yılında yenilenen Cemiyetler Kanunu ile “sınıf esasına........

© Yeni Yaşam