20. yüzyılın başından itibaren İran petrolleri, İngiltere'nin kontrolündeydi. İran devleti petrol gelirlerinden çok düşük pay alırken İngiliz şirketi kârın büyük kısmına sahipti.

Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin, ABD ve İngiltere sadakati İran halkını açlığa mahkum etmişti. Savaş kayıplarını gidermek isteyen emperyalistler, 2. Dünya savaşından sonra İran petrollerindeki paylarını daha da arttırdı.

Şah ve hükümetinin batı yanlısı politikalarına karşı Muhammed Musaddık milliyetçiler, İslamcılar ve liberal aydınlardan oluşan geniş tabanlı bir koalisyon olan Milli Cephe'yi kurdu.

Musaddık'ın devletçi politikaları ve kaynaklarının emperyalistlerin sömürüsünden kurtarma üzerine yürüttüğü kampanyalar halk arasında kabul gördü ve Musaddık büyük bir halk kahramanı haline geldi.

1950 seçimlerinde Musaddık liderliğindeki Milli Cephe seçimleri kazandı. Şah Muhammed Rıza Pehlevi, Musaddık'ı başbakan olarak atamak zorunda kaldı.

Petroller millileşiyor

Muhammed Musaddık, halkına verdiği sözü tuttu ve İran petrollerin millileştirilmesini öngören yasayı oy birliği ile meclisten geçirdi.

Yasa gereğince İngiliz şirketinin varlıklarına el konularak İran Millî Petrol Şirketi kuruldu.

İngiltere bu karara sert tepki gösterdi, İran'a ekonomik yaptırımlar uyguladı ve petrol alımını durdurarak bir dünya boykotu başlattı. Ekonomik krizi göze alan Musaddık, emperyalistlerin tehditlerine taviz vermedi.

İngiliz ve Amerikan istihbaratı devrede

Ekonomik krizi fırsata çeviren İngiliz (MI6) ve Amerikan (CIA) istihbarat servisleri ortaklaşa bir darbe düzenleyerek 1953'te Musaddık'ı devirdi. Darbe sonrası Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin yetkileri........

© Yeni Mesaj