Diğer

10 Ocak 2026

Sergei Guriev (Institut d'études politiques de Paris’de öğretim üyesi) ve Daniel Treisman (Political science, UCLA da öğretim üyesi) diktatörlük konusunda bir kuram geliştirdiler.* Kuram şöyle özetlenebilir: Geçmişin tiranları iktidarlarını pekiştirmek için ideolojilere sarılır ve şiddet kullanırlardı. Modern iletişim teknolojilerinin geçerli olduğu günümüzde diktatörler iktidarlarını artık ideoloji ve şiddet yoluyla değil, kamuoyunu yetkin oldukları konusunda inandırarak sürdürmektedirler.

Günümüzün diktatörleri kamuoyu yoklayan anketçiler, siyasi danışmanlar kullanıyor, demokrat olduklarını göstermek için askeri üniformalar kuşanmıyor, takım elbiselerle dolaşıyor, ekonominin, dünya siyasetinin önde gelenleriyle bir arada görünmek amacıyla bir takım toplantılara, mesela İsviçre'nin Davos kentinde düzenlenen konferanslara da katılıyorlar.

Guriev ve Treisman’ın Kuramı şunları da kapsamaktadır: Aslında çağdaş diktatörlerin amaçları eski diktatörlerinkinden farksızdır, siyasal gücü asla terketmemekten ibarettir. Diktatör, bu maksatla, seçmenleri devlet propagandası yaparak ve bağımsız medyayı sansürleyerek kendi safına çekmeye çalışır. Bu rejimler kazanacaklarından emin oldukları seçimler düzenler, özel basını ortadan kaldırmaz, rüşvetle sansürlerler; refahı güvence altına alma ve ulusu dış ve iç tehditlere karşı savunma iddiası ile yetkinliğe dayalı bir popülerlik sahibi olmanın yollarını ararlar. Devlet propagandası liderin reytinglerini yükseltmek için kullanılır; siyasi rakipler taciz edilir, aşağılanır, uydurma suçlarla itham edilir.

Ekonomi iyi gittikçe beceriksiz diktatörler bile varlıklarını sürdürebilirler ama ekonomi aksamaya başladığında kolluk kuvvetlerini ayaklanma girişimlerini bastırmak amacıyla donatmak için yatırım yapar, ekonomik sıkıntılardan kendileri değil dış güçlerin sorumlu olduklarını ileri sürmek için yabancı ülkelerle diplomatik, ekonomik ve askeri gerginlikler yaratırlar. Bu çatışmalar ülke ekonomisine fazladan yük bindirirler. Ekonomik koşullar kötüleştikçe diktatörlüğün sansür ve propagandaya yönelik harcamaları artar; diktatör eleştirileri bastırmak için giderek daha fazla güç kullanır. Bu durumda girişimciler başka ülkelere göç ederler, siyasi şiddet yabancı yatırımları azaltır, sermaye kaçışına yol açar ve para birimine olan güven azalır.

Şimdi Venezuela’ da olup bitenleri Guriev ve Treisman’ın kuramının ışığında gözden geçirelim. Neden mi Venezuela? Trump’ın eleştirinin alasını hak eden saldırısı nedeniyle bu ülkenin yakın tarihi, ekonomisi ve diktatörleri hakkında yapılan çok sayıda yayınla sağlanan bilgiler kuramı değerlendirme........

© T24