Değerli okurlar, gelir vergisi beyan döneminin sonuna yaklaşıyoruz.

Her ne kadar gelir vergisi sistemimiz beyan esasına dayansa da günümüzde yıllık gelir vergisi beyannamesi veren kişi sayısı hızla azalıyor.

Gelir unsurları itibariyle baktığımızda, ticari kazanç sahipleri (tacir) ile serbest meslek erbabı zarar etseler bile yıllık beyanname vermek zorundalar.

Bunların dışında en çok ücret gelirleri ile kira gelirleri için yıllık beyanname verildiğini görüyoruz.

Toplumda yaygın şekilde elde edilen finansal gelirler için ise çok az beyanname verildiğini söyleyebilirim.

Çünkü Gelir Vergisi Kanununun (GVK) geçici 67’nci maddesine göre, finansal gelirler (mevduat, repo, tahvil-bono faizi, MKYF kâr payı, katılım bankası kâr payı vs.) için Türkiye’de faaliyet gösteren banka ve aracı kurumlarca stopaj yapıldığından, bu gelirleri elde edenler, beyanname vermek zorunda değiller. Söz konusu gelirler üzerinden yapılan stopajlar, beyanname verilmediği için mahsup edilemiyor ve nihai vergi haline geliyor.

Halen finansal gelirler üzerinden yüzde 0 ila yüzde 25 arasında stopaj yapılıyor. Menkul sermaye iradı ve değer artış kazançları üzerinden GVK’nın geçici 67'nci maddesi uyarınca yapılan stopajın güncel oranlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bu gelirler için stopaj yapıldığı veya yapılmış sayıldığı için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmesi zorunlu değil.

GVK’nın geçici 67'nci maddesi kapsamına girmeyen az sayıdaki menkul sermaye iradı (2025 yılında 330 bin TL'yi aşan kâr payları ve eurobond faiz gelirleri gibi) için ise beyanname verilmesi gerekiyor.

Anlayacağınız finansal gelirler genel olarak stopaj suretiyle vergilendiriliyor.

2025 yılında elde edilen gelirlere ilişkin beyan esaslarına 2 Mart 2026 tarihli yazımdan ulaşabilirsiniz.

Mevcut sistemde orta ve yüksek ücretliler gittikçe artan şekilde beyan usulüne göre vergilendiriliyorlar.

Ücretler stopaj yoluyla da vergilendirilse, yıllık beyana da konu olsa artan oranlı vergi tarifesi uygulanıyor!

Ücretler dışındaki tüm gelir unsurlarında stopaj sabit oranda yapılırken sadece ücret gelirlerinde stopaj (vergi kesintisi) vergi tarifesi uygulanarak artan oranda yapılıyor. 

Bu durum, ücret gelirlerinin diğer gelir unsurlarına göre salt emeğe dayalı olarak elde edilen gelir niteliğinde olması ve vergi baskısının yüksekliği nedeniyle özellikle bu geliri elde edenlerin ekonomik durumları ile vergi oranları arasında doğrudan bir bağlantının kurulmaması ve ücretlilerden vergi alınırken gelirin niteliği ve mali gücün göz ardı edilmesi nedeniyle Anayasaya aykırıdır.

Bu konudaki Anayasa Mahkemesi kararını irdelemeden önce ücret gelirlerine ilişkin mevcut vergilendirme rejimini kısaca açıklamak isterim.

İlke olarak, ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde “stopaj esası” geçerli, ancak ilgili yıl ücret gelirleri için geçerli beyan sınırlarına bağlı olarak ücret gelirleri için beyanname verme gereği ortaya çıkabiliyor. Eskiden bu olasılık çok düşüktü, ancak 2019 yılında yapılan yasal değişikikle tek işverenden alınan ücretler bile belli bir tutarı aştığında beyanname ile beyan edilmek zorunda olduğu için yükseldi.

2025 yılında,

- Kaç işverenden alınmış olursa olsun (ister tek ister birden fazla işverenden) toplamı 4 milyon 300 bin TL'yi aşan ücretler ile,

- Birden fazla işverenden alınan ücretlerin toplamı 4 milyon 300 bin TL'yi aşmasa bile birinci işverenden sonraki işverenlerden alınan ücretlerin toplamı 330 bin TL'yi aşarsa yine tüm ücretler (ilk işverenden alınan ücretler dahil) yıllık gelir........

© T24