Grafit, lityum, titanium, berilyum, lantan, seryum, neodimyum.. nadir elementlerden bazılarıdır. Dijital teknolojilerde, alternatif enerji üretiminde, her türlü enerjinin depolanmasında bu elementlerin hayati önemi vardır. Teknoloji savaşlarının sonucunu belirleyecek olan bu madenlerde rekabet kızışmaktadır. Mesela Lityum zengini Bolivya’yı kontrol için darbe üzerine darbe yapılmıştır. Bu elementlerin yeryüzündeki dağılımı nadir olup buna sahip çoğu ülkenin işleme kapasitesi sınırlıdır. Çin bu elementleri yoğunlukla Doğu Türkistan’dan çıkarırken bölgeyi Çinlileştirmek için her türlü vahşet, soykırım riskini göze almaktadır. Çin’in azgelişmiş ülkelerdeki yatırımlarının önemli ölçüde nadir element veya diğer hammadde sömürü boyutu bulunmaktadır.
Ukrayna’nın Donbas bölgesi nadir elementler bakımından zengin olup Rusya ile çatışma sebeplerindendir. ABD desteği dışında alternatifi kalmadığını, nadir elementleri vermenin zaruri olduğunu söyleyen Ukrayna yönetimine muhalefetten ağır eleştiriler geldi. Ukrayna’nın devlet olarak tarihi, jeopolitik özellikleri, bir büyük gücün desteği olmadan bu kaynakları işletme kapasitesini tartışmalı hale getirebilir. Varoluşsal tehdite karşı Zelensky işletemediği zenginliklerin verilmesini kabul edebilir. Bu pazarlığı birçok Ukraynalı mide bulandırıcı olarak nitelemiş, muhalefet teyakkuza geçmiştir. Bu mide bulandırıcı pazarlık Türk medyasında da yankılanmış, oturumlarda tartışılmıştır. Halbuki nadir elementlerde en zenginlerden olan ülkemiz kaynaklarının Çin’e havale edilmesi sadece haber bültenlerinde geçiştirilmiştir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, Ekim 2024’de nadir elementlerin işletilmesinde Çin’le mutabakat imzalandığını duyurdu. Çinli bakanla görüşmelerde iki ülkenin bu alanda işbirliğinin büyük potansiyeli olduğunu söyledi. Mutabakatın ayrıntıların, üniversitelerimizin katkısın bakanlık sitesinde göremedim. Ancak Çin ile ticarette de söylenen “büyük potansiyel” önemlidir. İki ülkenin 2024 dış ticaret hacmi yaklaşık 47 milyar dolar, gerçekten büyük rakam! Ancak ithalatımız 44 milyar iken ihracatımız 2,8 milyar dolarda kalmış. Rusya’nın aksine Çin’den doğalgaz almıyoruz. İthalatımızın önemli kalemleri kendi fabrikalarımızı kapatarak Çin’den ucuza........

© Önce Vatan