8 Aralık 2024 yılında Suriye’de gerçekleşen devrimin yankıları Fırat’ın doğusunda olduğu kadar, ülkenin en dikkat çekici gruplarından biri olan Dürzilerin tepkileri noktasında da açığa çıktı. Devrimin ilk haftalarında Suriye zaferine ortak olan Dürziler, topluluğa liderlik eden ana aktörlerin birbirleriyle olan rekabetleri, yeni Suriye hükümetine karşı olan tutumları ve bölgede hızla değişen denkleme karşı gösterdikleri farklı reaksiyon çerçevesinde topluluk içinde siyasi bölünmeler tebarüz etti. Bu bağlamda 2025 yılının şubat ayında güvenlik nedeniyle Dürzilerle Suriye güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalar, nisan ayında itikadi meseleler üzerinden şiddetlenirken, temmuz ortasında Dürzilerin Sünni aşiretlerle arasındaki gerilimin artması nedeniyle iç savaşa dönüşmeye yüz tuttu. Tüm bu çatışma sürecinin içinde öne çıkan en dikkat çekici isim ise Dürzi Şeyhü’l Akl (Dini Lider) Hikmet el-Heceri (Hicri) oldu.

Hikmet el-Heceri kimdir?

1965 yılında Venezüela’da doğan Hikmet Selman el-Heceri, 19. yüzyılın başında Şam’ın Doğu Guta bölgesinde doğan ve daha sonra Havran’a yerleşerek oradaki Dürzi toplumuna dini liderlik yapan İbrahim el-Heceri’nin soyundan gelmektedir. İbrahim el-Heceri’nin ölümünden sonra oğlu Hüseyin el-Heceri’nin Şeyhü’l Akl olmasıyla Hikmet el-Heceri’ye uzanan dini liderlik rolü de belirginleşmiş oldu.

Çocukluk dönemini Venezuela’da geçiren Hikmet el-Heceri, daha sonra Süveyda bölgesinin doğusunda yer alana Kanavat -veya Kanasa- köyüne dönerek lise eğitimine ve Şeyhü’l Akl görevini üstlenmesi bağlamında dini ilimlere devam etti. 1985 yılında Şam Üniversitesi Hukuk bölümünde okuyan el-Heceri, 1990 yılında mezun olduktan bir süre sonra Karakas’a dönerek 1998 yılına kadar yaşamını Suriye’den uzakta sürdürdü. 1998 yılında Süveyda’ya dönen Hikmet el-Heceri, dini liderliğin merkezi olarak nitelendirilen Kanavat’ta dini ilimlerde yükselmeye başladı.

Suriye İç Savaşı ve Hikmet el-Heceri

2011 yılının başlarında Suriye’de Beşar Esad rejimine karşı halk protestoları başladığında rejim ordusunda yer alan Dürzi komutan Haldun Zeyneddin ordudan ayrılarak rejime karşı ayaklanmalarda yer aldı. Zeyneddin’in ayrılıkçı hareketiyle birlikte Dürzilerde de başlayan küçük çaplı kıvılcımlar karşısında 1989 yılında Şeyhü’l Akl olan Ahmet el-Heceri, halkı sükûnete davet ederek Dürzileri tarafsız olmaları yönünde uyardı. Ancak Haldun Zeyneddin’e yönelik suikast girişimi, ayrıca aile bireylerinin rejim askerleri tarafından tutuklanmaya başlanması, Ahmet el-Heceri’nin tutumunu yeniden gözden geçirmesine yol açtı. Dürzi dini liderin Beşar Esad’a olan muhalefeti, rejimin azınlıkları korumayacağına dair şüpheleriyle artmaya başladı. Bu doğrultuda Ahmet el-Heceri, Esad rejiminin desteklenmesi yönünde kendisinden talep edilen fetvayı da reddetmişti. 2012 yılında Şeyh Ahmet el-Heceri’nin trafik kazası geçirmesi sonucunda ise........

© Mir'at Haber