31 Mart Vakası, miladi takvime göre 13 Nisan 1909, Rumi takvime göre 31 Mart 1324 tarihinde gerçekleşmiştir.

Sultan II. Abdülhamid Han’ın tahtan indirilmesiyle sonuçlanan 31 Mart Vakası’nı tertipleyenlerin kim olduğu sorusuna araştırmacılar ve tarihçiler farklı cevaplar vermiştir:

Cevat Rifat Atilhan’a göre hadisenin sorumlusu İttihat ve Terakki Cemiyeti’dir.

H.Kemal Karpat, askerler arasındaki hoşnutsuzluk ve partiler arasındaki çekişme olduğuna inanmaktadır.

Mevlanazade Rıfat, bu hadisenin tertipleyicilerinin Prens Sabahattin ve Sadrazam Kamil Paşa’nın önderliğindeki Ahrar Fırkası olduğunu iddia etmektedir.

Necdet Sadakoğlu’na göre bu hadisede “Ahrar Fırkası, İttihad-ı Muhammedî Cemiyeti, muhalif basın, askerler arasındaki hoşnutsuzluk ve İttihat ve Terakki Partisi’nin payı vardır”.

Kimileri liberallerin işi olduğunu, kimileri ise İttihad-ı Muhammedî fırkasının tertibi olduğunu iddia etmektedir.

Görünen o ki, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin payı hepsinden fazladır. Çünkü 31 Mart Vakası öncesi 1907 yılında Paris’te toplanan Jön Türkler Kongresi’nde Abdülhamid Han’ın hal edilme kararı alınmıştır.

Sultan Abdülhamid’in 23 Haziran 1908’de II. Meşrutiyet’i ilan etmesi ve 17 Aralık 1908’de Kânûn-i Esâsî’yi tekrar yürürlüğe koyarak Meclis-i Mebûsân’ı toplaması, bu meş’um hadisenin gerçekleşmesini önlemeye yönelikti. Ancak eş zamanlı olarak Avusturya-Macaristan’ın Bosna Hersek’i işgali (5 Ekim 1908), Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilan etmesi, Girit’in Yunanistan ile birleşmesi, Meclis-i Mebûsân seçimlerinde Rum, Arap, Arnavut, Ermeni, Slav ve Musevi unsurların Osmanlı Devleti’nin bütünlüğüne yönelik faaliyetleri, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin örgütlenmesi vb. olaylar, 31 Mart Vakası’nı hazırlayan sebeplerdi.

İttihad-ı Muhammedî Cemiyeti (Partisi) lideri Derviş Vahdeti’nin Volkan gazesindeki yazıları, Ermenilerin Adana’da çıkan ayaklanmada Türkleri katletmesi gibi sebepler de bunun üzerine eklenince günlerce süren kargaşa başlamış, Selanik’ten çıkan Hareket Ordusu’nun İstanbul’a gelerek ayaklanmaları bastırması ve sonrasında Abdülhamid Han’ın tahtan indirilmesine kadar uzanmıştır.

Başıbozuk........

© Milli Gazete