İbn Haldun’un meşhur eseri Mukaddime’yi ilk olarak ne zaman ve kimden duydum? Zihnimi yokladığımda merhum Cemil Meriç’i hatırladım. Mütefekkirimiz, İslam dünyasının bu parlak ismine, üstün medeniyet teorisyenine, modern tarih ilmi, felsefesi ve sosyolojisinin kurucusu İbn Haldun’dan kitaplarında sık sık bahsediyor, okunmasını okuyucularına hararetle tavsiye ediyordu.

Bugünlerde Cemal Aydın Bey’in İbn Haldun’dan tercüme ettiği Mukaddime’yi okuyorum. Kısa zamanda dört baskısı yapılan eser, rahat ve sürükleyici lisanı dolayısıyla aşkla, şevkle okunuyor. Kitap, asıl başlık olarak Mukaddime, alt başlık olarak da “Evrensel Tarihe ve Toplum Bilimlerine Giriş” adını taşıyor. Dünyaya söyleyecek sözü olan bizlerin temel kaynaklarımızı çok iyi bilmemiz ve onları derinlemesine okumamız gerekiyor. Mukaddime, gençlerimizin ve bilhassa aydınlarımızın okuması gereken klasiklerin başında yer alıyor. Aydın, tercümesine yazdığı önsözde İbn Haldun’un ve Mukaddimesi’nin önem ve değerini ifade ederken şunu söylüyor: “Mukaddime, dünyanın önde gelen hemen hemen bütün ilim, fikir ve siyaset adamları tarafından bilinen ve takdir edilen bir eserdir. Mukaddime, Doğu ve Batı ülkelerinin en seçkin siyasetçi, sosyolog ve filozoflarının mutlaka okumak ihtiyacı duydukları bir kaynaktır.”

Bir zamanlar berbat ABD ekonomisini toparlayan Ronald Reagan, Mukaddime’den çok yararlandığını açıklamıştı. Başkan, 1 Ekim 1981 tarihindeki konuşmasında, “On dördüncü yüzyılda yaşamış bir Müslüman düşünür olan İbn Haldun’un, günümüz ekonomist ve maliyecilerinden çok daha aklı başında ve toplumu sarsmayacak, nefesini kesmeyecek çözümler ürettiğini” söylemiş, kendisine şükranlarını arz etmişti. İngiltere’yi yıllarca refah içinde idare eden Başbakan Margaret Thatcher’ın da Mukaddime’yi yanından hiç eksik etmediğini danışmanından öğreniyoruz. Hakikaten İbn Haldun’un toplum hayatı, siyaset ve ekonomi gibi pek çok alandaki gözlem ve değerlendirmeleri,........

© Milat